Ga naar de inhoud

Rondzwervende heroïnenaalden, terug van weggeweest?

Als kind van de stad werd mij geleerd op te passen voor rondzwervende heroïnenaalden wanneer ik rondom de vijvers van het toenmalig Schouwburgplein rende. ’s Avonds moest ik de meneer die ons portiek als warm toevluchtsoord had uitgekozen rustig laten slapen, en ’s ochtends begon de dag met spanning en sensatie: welke autoruit had het deze nacht moeten bezuren? De eerste keer dat mijn fiets werd gestolen, vloeiden de tienertranen rijkelijk en richtte ik mijn hoop op oom agent. Na dertien afgeknipte sloten accepteerde ik dat fietsendieven en een perron met verslaafden bij de grote stad hoorden. Het waren immers de jaren tachtig, en het was nu eenmaal Rotterdam.
Twintig jaar later wandel ik vanaf het Centraal Station over de Mauritsweg en vraagt niemand mij om een euro voor een slaapplaats. Op de zingende Johan van Dams voor de Bijenkorf na is het straatbeeld van de stad radicaal veranderd. De verslaafden lijken uitgegumd. Losgeld geeft men alleen nog aan mensen met een identiteitsbewijs, en verdwaalde spuiten hebben plaatsgemaakt voor lege zakjes cocaïne die niet aan zwaar verslaafden toebehoren, maar aan losbandige tieners met te veel zakgeld.

Democratisering

Sinds het begin van de jaren negentig heeft Rotterdam zich ingezet voor uitbreiding en vergrote toegankelijkheid van de opvangcapaciteit voor zwaar verslaafden. Anno 2012 lijkt de stad deze groep onder controle te hebben. Steeds vaker vinden zij hun weg naar verslavingsinstellingen zoals Bouman GGZ, Nederlands’ grootste instelling.
Sjef Czyzewski (Raad van Bestuur Bouman GGZ) noemt dit de democratisering van de geestelijke gezondheidszorg (GGZ): “De sector heeft een natuurlijke groei doorgemaakt omdat velen verstoken bleven van hulp. Te weinig hulpbehoevenden wisten de GGZ te bereiken. Zodoende is het niet verwonderlijk dat de sector een dusdanige groei meemaakt wanneer deze mensen de nodige zorg wél vinden.”

Stijgende Kosten

De uitgaven in de GGZ zijn hierdoor aanzienlijk gegroeid. Tussen 2000 en 2007 nam het volume aan zorgproducten binnen de sector in Nederland met gemiddeld 6,4% per jaar toe, wat circa drie 3 procentpunt meer bedraagt dan de volumetoename aan zorgproducten binnen de totale gezondheids -en welzijnszorg. Volgens het Centraal Bureau Statistiek betekent dit per hoofd van de bevolking een stijging van €162 naar €275. De groei vond vooral plaats binnen de ambulante zorg van de sector. Er wordt dan ook gevreesd dat de tot stand gekomen ambulantisering gedurende de komende jaren teniet zal worden gedaan.
Deze stijging, in combinatie met de economische crisis, vormt reden voor minister Schippers (ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) om per januari 2012 de sector voor €600 miljoen aan bezuinigingen op te leggen. Hiervan moeten de instellingen €400 miljoen opbrengen, terwijl de andere €200 miljoen bij patiënten vandaan moet komen. Zij dienen sinds januari 2012 bij opname eenmalig een eigen bijdrage van €200 te betalen. Blijven zij langer dan 31 dagen opgenomen, dan wordt er een maandelijkse bijdrage van €145 van de patiënten verwacht.

Paradigmaverschuiving

De geplande bezuinigingsmaatregel heeft de gehele sector op zijn kop gezet. Met name de eigen bijdrage stuit hevig tegen de borst van de GGZ. Er wordt gevreesd voor de teloorgang van de geestelijke gezondheidszorg wanneer er een onderscheid wordt gemaakt tussen lichamelijke en psychische ziekten. Na jaren van inzet om de GGZ juist te democratiseren en de zwaar verslaafden van de straat te halen, is dit volgens Czyzewski een discriminerende maatregel. “Je zegt toch ook niet dat er te veel kanker -of nierpatiënten zijn? Het gaat om mensen met een geestelijke kwaal die daarnaast lichamelijke gevolgen heeft.”

De ingevoerde bezuinigingen raken hiermee de kern van het probleem. Verslaving wordt namelijk nog steeds niet als daadwerkelijke ziekte beschouwd. Waarom kan de één zich wel beperken tot twee glazen wijn, en neemt de ander er twintig? Hierdoor worden bezuinigingen juist in de GGZ doorgevoerd, en minder snel in de somatische zorg. Czyzewski: “En dat terwijl elke euro die wij aan zwaar verslaafden uitgeven uiteindelijk twee euro oplevert. De baten van de GGZ liggen niet in de GGZ, maar elders in de samenleving. Minister Schippers ziet dat alleen over het hoofd.”

Eigen bijdrage

Czyzewski vreest dat de eigen bijdrage voor zwaar verslaafden dermate afschrikwekkend werkt dat zij deze zorg gaan mijden. De democratisering van de GGZ wordt daarmee in één klap teruggedraaid. Ook de gemeente Rotterdam lijkt de bui te zien hangen en heeft besloten een deel van de lasten op zich te nemen. In ruil voor een premie van zo’n €140 per maand krijgen minima met een collectieve zorgverzekering bij Achmea hun eigen bijdrage door de gemeente vergoed. Volgens Czyzewski is het een gotspe dat de gemeente de verzekeraar nu subsidieert om zorg te kunnen verlenen. Bovendien bereikt deze maatregel lang niet alle zwaar verslaafden, en blijft het probleem in de lucht hangen.
Minister Schippers laat momenteel een monitor uitvoeren die de gevolgen van dit besluit in kaart brengt. In september 2012 worden de resultaten hiervan naar buiten gebracht. Pas dan zullen wij weten of de getroffen bezuinigingen de Rotterdamse jaren tachtig, waarin Perron Nul en de nachtopvang in de Pauluskerk het gezicht van de stad bepaalden, doen herleven.


Fotografie Grand Foulard: Dit is één van de daklozen uit de tijd dat de Pauluskerk nog actief was. Hij liep vroeger in plastic gewikkeld over straat. Het gaat nu relatief goed met hem, hij leeft niet meer op straat en is een stuk schoner geworden.

Gerelateerde inhoud

Steun onafhankelijke journalistiek voor Rotterdam

We kunnen deze artikelen alleen maken dankzij onze leden. Lees onbeperkt alle artikelen op Vers Beton voor € 7,50 per maand, de eerste maand is gratis.

Misschien vind je dit ook interessant

  • Studentenprotest EUR: “Dit is leuk voor de solidariteit, maar doet natuurlijk niet echt iets”

    • Politiek

    Eén dag voor het aangekondigde studentenprotest bij de Erasmus Universiteit Rotterdam, besluit de driehoek de universiteit te sluiten. Ontheemd moeten de studenten op zoek naar een nieuwe protestlocatie. Romy van Dijk ging mee en werd vooral geconfronteerd met een slechte organisatie.

  • Pastors op het pluche? “Het is geen verbinder”

    • Politiek

    Nu de deadline van de formatie met rasse schreden nadert, moet Geert Wilders op zoek naar vertegenwoordigers van de PVV in een nieuw radicaal-rechts kabinet. Marco Pastors wordt vaak genoemd als kandidaat voor het Torentje of een ministerspost. Wie is Pastors en wat heeft hij bereikt in Rotterdam? Een profiel.

  • Wat doet een burgemeester eigenlijk? Vijf misvattingen rechtgezet

    • Politiek

    Wie zou er momenteel met lichte hartkloppingen op zijn of haar toetsenbord een cv zitten tikken? Maandag 13 mei sluit de vacature voor de nieuwe burgemeester van Rotterdam. Dan begint de zoektocht naar Aboutalebs vervanger. Maar wat doet een burgemeester eigenlijk? En welke kwaliteiten moet hij of zij hebben?

  • Alle artikelen

De agenda die je aan het denken zet

  • Didier Eribon is internationally renowned for his groundbreaking work Returning to Reims. Part memoir, part social and political theory, the book caused a stir in France and approached cult status in Germany, where it touched a nerve with its central premise that the mainstream left is to blame for pushing the working classes towards the far right and nationalism.

    Venue: De Dépendance, OASE
    Datum:
  • Brutus Space presenteert deze zomer een nieuwe, dynamische editie van Wild Summer of Art. Naast een expositie van 50 Rotterdamse hedendaagse kunstenaars omvat deze editie een uitgebreid publieksprogramma vol evenementen, screenings en performances.

    Venue: Brutus
    Datum:
  • Bekijk de agenda

De leukste vacatures in en om Rotterdam

  • Het hoofd marketing & communicatie ontwikkelt en werkt aan het marketingbeleid van MOMO Festival, MOMO Concerts en MOMO Create  en is eindverantwoordelijk voor de uitvoering ervan, waarbij het optimaliseren van het publieksbereik centraal staat.

  • Het bedrijfsbureau is de uitvoeringsorganisatie van de koepelcoöperatie Energie van Rotterdam. Met een klein team werken we dagelijks aan de ondersteuning van de energiecoöperaties, het realiseren van energieprojecten en het behartigen van de belangen in de stad.

  • The Writer’s Guide (to the Galaxy) is een cursuscentrum voor written (en soms ook een beetje spoken) word. Ook is het een ontmoetingsplek voor jonge schrijvers, boekennerds en intersectionele feministen.

  • Bekijk alle vacatures