Ga naar de inhoud

De straten van Rotterdam #3: Lodewijk Pincoffsweg

De komende maanden vertelt Vincent Cardinaal om de week op donderdag het ‘verhaal van een straat’, met beeld van fotograaf Menno Bouma. De straten van Rotterdam vormen niet alleen letterlijk de stad, ook figuurlijk zijn zij een raster waarin verleden, heden en misschien zelfs toekomst samenkomen. Vandaag deel drie: Lodewijk Pincoffsweg.

Lodewijk Pincoffsweg, officiële straatnaam van Rotterdam bij beslissing van B&W sinds 23 oktober 1992
Lodewijk Pincoffsweg, officiële straatnaam van Rotterdam bij beslissing van B&W sinds 23 oktober 1992


De geschiedenis kan wreed zijn. En bovenal vergeetachtig. Jaren, decennialang zetten mensen zich in voor het algemeen nut en toch verdwijnen hun prestaties langzaam uit de geschiedenisboeken. En dan zijn er nog diegenen die de hoogste toppen scheerden, de grootste ambities wisten te verwezenlijken om later alsnog genadeloos de rekening gepresenteerd te krijgen, al dan niet mede door eigen toedoen. Vaak het resultaat van nieuwe generaties die, als zij eindelijk aan de beurt zijn, schoon schip maken en de geschiedenis naar de hand zetten. Ongeduldig heen-en-weer stappend stonden ze in de coulissen, de messen reeds vlijmscherp geslepen.
Één van de moeilijkste, maar tevens meest symbolische hoofdstukken van de geschiedenis van Rotterdam kent de persoon Lodewijk Pincoffs (1827-1911) in de hoofdrol. Pincoffs was een vrijmetselaar, een jood, een politicus en bovenal een koopman. Later bleek hij een oplichter. Opgeleid aan privéscholen in binnen- en buitenland maakte hij vanaf het midden van de negentiende eeuw als een komeet carrière in de stad. Hij zetelde in de gemeenteraad, richtte een zeer succesvolle koopvaardij op én stond mede aan de wieg van tal van Rotterdamse iconen – van de Holland-Amerikalijn via de Heinekenfabriek in Crooswijk tot de Rotterdamsche bank. Gedreven door een grenzeloze ambitie vloog Pincoffs te dicht tegen de zon: zijn fortuin verdampte en na jaren via een valse boekhouding de dans te zijn ontsprongen barstte de bom alsnog. In 1879 vluchtte hij met de staart tussen de benen naar New York. Daar dreef hij een sigarenwinkel. In 1911, genaturaliseerd tot Amerikaan, stierf hij daar onder bescheiden omstandigheden.
Lang was Pincoffs persona non grata voor de gemeente Rotterdam. Pas in de vroege jaren negentig van de afgelopen eeuw kwam er een rehabilitatie. Mondjesmaat. Er werd een standbeeld opgericht voor het Entrepotgebouw én er werden een straat, een plein en een brug naar hem vernoemd. Wie de Lodewijk Pincoffsweg twintig jaar later aanschouwt, ziet een allegaartje. Van de Laan op Zuid, met zijn moderne kantoren, voert hij via een kunstmatig jachthaventje uiteindelijk naar sociale huurwoningen en de Peperklip. Daarna loopt hij uit in de Rosestraat.
Wat het verhaal van Pincoffs ons vertelt is de weerbarstigheid die schuilt achter de welvaart van steden als Rotterdam. Het zijn vaak de onmogelijke, maar tevens onweerstaanbare persoonlijkheden als Pincoffs die durfden te dromen van een horizon die veel verder lag dan wat de burgerij destijds durfde te denken. Ze verzetten bergen en haalden de Zilvervloot binnen. Dat ze daarbij over lijken gingen en niet keken op een creatieve boekhouding meer of minder is een realiteit waar we nog altijd moeite mee hebben. Maar één ding is zeker: zonder Pincoffs en zijn evenknieën zou er nu geen Maastoren staan te pronken, geen Kop van Zuid zijn ontwikkeld. Dat juist ‘zijn’ straat deel uitmaakt van de van verdacht schone handen getuigende Kop van Zuid lijkt een laatste wrang-ironische trap na van het Rotterdamse gemeentebestuur. Nee, dan liever de Peperklip – met zijn onmogelijke, krankzinnige ambities en ambivalente realiteit veel meer representatief voor de naamgever van de straat waaraan het grenst.

Gerelateerde inhoud

Steun onafhankelijke journalistiek voor Rotterdam

We kunnen deze artikelen alleen maken dankzij onze leden. Lees onbeperkt alle artikelen op Vers Beton voor € 7,50 per maand, de eerste maand is gratis.

Misschien vind je dit ook interessant

  • De straten van Rotterdam #9: Linatebaan

    • De Straten van Rotterdam

    Voor het laatste deel van de serie ‘De straten van Rotterdam’ kijkt schrijver Vincent Cardinaal terug op de serie en neemt hij de lezer mee naar de meest recente straatnaam van de stad: de Linatebaan, bij Zestienhoven.

  • De straten van Rotterdam #8: 2e Reserveboezemstraat

    • De Straten van Rotterdam

    Vincent Cardinaal vertelt het ‘verhaal van een straat’. Voor deel acht gaan we terug in de tijd, naar de inmiddels verdwenen 2e Reserveboezemstraat in Crooswijk.

  • De straten van Rotterdam #7: Courzandseweg

    • De Straten van Rotterdam

    Vincent Cardinaal vertelt iedere twee weken ‘het verhaal van een straat’, met beeld van fotograaf Menno Bouma. Voor deel zeven reizen we af naar de volstrekt unieke Heijplaat: Courzandseweg.

  • Alle artikelen

De agenda die je aan het denken zet

  • The Art Book Fest is the place for those who love artists’ publications – from books to zines, from toolkits to experimental projects. In addition to tables with the latest releases, there will be book presentations, workshops, food and music. Everyone is welcome!

    Venue: clubhouse of Volkstuinvereniging Streven naar Verbetering
    Datum:
  • Didier Eribon is internationally renowned for his groundbreaking work Returning to Reims. Part memoir, part social and political theory, the book caused a stir in France and approached cult status in Germany, where it touched a nerve with its central premise that the mainstream left is to blame for pushing the working classes towards the far right and nationalism.

    Venue: De Dépendance, OASE
    Datum:
  • Brutus Space presenteert deze zomer een nieuwe, dynamische editie van Wild Summer of Art. Naast een expositie van 50 Rotterdamse hedendaagse kunstenaars omvat deze editie een uitgebreid publieksprogramma vol evenementen, screenings en performances.

    Venue: Brutus
    Datum:
  • Bekijk de agenda

De leukste vacatures in en om Rotterdam

  • Het hoofd marketing & communicatie ontwikkelt en werkt aan het marketingbeleid van MOMO Festival, MOMO Concerts en MOMO Create  en is eindverantwoordelijk voor de uitvoering ervan, waarbij het optimaliseren van het publieksbereik centraal staat.

  • Het bedrijfsbureau is de uitvoeringsorganisatie van de koepelcoöperatie Energie van Rotterdam. Met een klein team werken we dagelijks aan de ondersteuning van de energiecoöperaties, het realiseren van energieprojecten en het behartigen van de belangen in de stad.

  • The Writer’s Guide (to the Galaxy) is een cursuscentrum voor written (en soms ook een beetje spoken) word. Ook is het een ontmoetingsplek voor jonge schrijvers, boekennerds en intersectionele feministen.

  • Bekijk alle vacatures