Ga naar de inhoud

To index or not to index

Een index – wat is dat eigenlijk, waarom indexeren professionals – politici en bestuurders – bepaalde gegevens en wat schiet de stad ermee op? Marina Meeuwisse daagt ons uit om eens hard na te denken over dit fenomeen: houdt een index de bestaande situatie in stand, of is het juist een aanzet tot en het blootleggen van politiek beleid? In dat geval moeten we misschien zelfs het hele leven indexeren.
De allereerste index – de veiligheidsindex – stamt uit 2002. Het jaar waarin er sprake is van een regimeverandering in het Rotterdamse College van Burgemeester en Wethouders. In dat jaar wint Leefbaar Rotterdam de verkiezingen en zet in op ‘het behalen van openbare targets’ waarin de uitvoering van het beleid zichtbaar is voor de burger. Weg met de achterkamertjespolitiek, de vergadernijlpaarden en het pappen en nathouden, is het devies. Veiligheid wordt de eerste prioriteit omdat het gevoel van onveiligheid bij de burger hoog op de agenda staat.

Beeld: Marina Meeuwisse
Beeld: Marina Meeuwisse

En dus verschijnt in 2002 de eerste index in Rotterdam, het doel is grofweg: meten, analyseren en aansturen van de veiligheidssituatie in de stad. In het kader van meten is weten heeft het College van Burgemeester en Wethouders van onze stad in 2002 ‘targets’ opgenomen: meetbare doelstellingen die SMART* zijn geformuleerd. Voor de veiligheidsindex zijn deze doelstellingen: diefstal, drugsoverlast, geweld, inbraak, vandalisme, overlast, schoon en heel en verkeer. Zo’n index komt tot stand door objectieve en subjectieve gegevens met elkaar te combineren. Objectieve gegevens zijn gegevens van de politie, de brandweer, de Roteb en gemeentewerken, die incidenten, overtredingen en misdrijven bijhouden. Subjectieve gegevens zijn sinds 2008 vastgesteld op basis van een enquête die Rotterdammers ontvangen. Om u een idee te geven van aantallen: voor de veiligheidsindex van 2012 zijn in 2011 60.000 Rotterdammers (9.7%) – via internet, schriftelijk of telefonisch – uitgenodigd om aan de enquête mee te doen. Uiteindelijk is de enquête door 16.000 (2.6%) Rotterdammers ingevuld. Tenslotte zijn gegevens gebruikt over de fysieke, sociale of economische kenmerken van de wijk, de samenstelling van de bevolking, de economische waarde van woningen en het percentage uitkeringsgerechtigden per wijk.
Gaat u nu anders denken over de getallen die de scores van uw wijk weergeven, nu u weet uit welke ingrediënten de veiligheidsindex bestaat? Wie weet, hoewel ik het eigenlijk helemaal niet wil hebben over het feit of zo’n index nu valide of betrouwbaar is. En ik wil het al helemaal niet hebben over het – politieke – bestaansrecht van zo’n index. Mij lijkt het interessanter eens hard te denken over het fenomeen index op zich. Want na de veiligheidsindex verschijnt in 2008 de eerste sociale index: een meetinstrument waarmee de sociale kwaliteit van de stad is te meten. Bij deze index meten de onderzoekers de leefomgeving, de capaciteiten, de sociale binding en meedoen.
Beeld: Marina Meeuwisse
Beeld: Marina Meeuwisse

En weer is er een getal waarmee iets over de wijk waarin u woont is verteld. En dat is fijn, want statistieken en cijfers geven houvast. Zodra zo’n index klaar is verschijnen er berichten in de media en heeft de politiek instrumenten in handen om beleid aan te sturen. En dan ontstaat er morele paniek, vooral de wijken waarin de scores beneden de norm liggen, krijgen nog eens extra aandacht in de media. Aandacht die de – negatieve – cijfers nog eens bevestigen en versterken, aandacht die soms zelfs aanleiding zijn voor nieuwe wetgeving en beleid. Anders gezegd: een index bepaalt mede het wereldbeeld – nou ja, dat van de stad Rotterdam dan. En natuurlijk gaat er van zo’n index een self-fulfilling prophecy uit: het psychologisch mechanisme dat in de hand werkt dat het, in een wijk waarin het slecht gaat volgens de index, slecht zal blijven gaan. In dat geval houdt de index – geholpen door de media – de situatie in stand. Is het dan slimmer om te stoppen met het indexeren van politieke uitgangspunten?
Is daarmee het vraagstuk van tafel? Eerder is op Vers Beton al gepleit voor een gezelligheidsindex, zo’n index zou een aanzet zijn voor nieuwe politiek. Een gezelligheidsindex representeert in ieder geval een positieve benadering van vraagstukken die zich in een mensenleven kunnen voordoen. Is het verstandig nog wat indexen aan het huidige – beperkte arsenaal – toe te voegen? Losjes associërend op het huidige politieke beleid valt te denken aan een buurt-bestuurt-index, een hondenpoepindex, een talentenindex, een kunst-en-cultuurindex, een geluksindex en misschien een Rotterdamse homo-index (want Fortuyn bekritiseerde begin 2002 het gebrek aan respect voor homo’s). Als er dan toch geïndexeerd moet worden omdat het politieke beleid dan zichtbaar is voor burgers, laten we er dan voor zorgen dat getallen de wijken niet reduceren tot ééndimensionale politieke vergezichten. Laten we dan het leven zoals het is indexeren.
*Smart staat voor: specifiek, meetbaar, aanvaardbaar, realistisch en tijdgebonden.

Gerelateerde inhoud

Steun onafhankelijke journalistiek voor Rotterdam

We kunnen deze artikelen alleen maken dankzij onze leden. Lees onbeperkt alle artikelen op Vers Beton voor € 7,50 per maand, de eerste maand is gratis.

Misschien vind je dit ook interessant

  • Antonio: het verhaal van een verzetsheld uit de Rotterdamse slavernijgeschiedenis

    • Wetenschap en onderwijs

    Rotterdam speelt een belangrijke rol in ons slavernijverleden, maar die geschiedenis ligt nog veelal begraven in internationale archieven. Loulou Drinkwaard verdiepte zich in de levensloop van Antonio, een man die stierf op een Rotterdamse plantage nadat hij zich herhaaldelijk verzette tegen een leven in slavernij.

  • Studenten, hou de EUR een spiegel voor en eis een debat

    • Wetenschap en onderwijs

    Een nieuw dieptepunt in het tegenwerken van studentendemonstraties, volgens Bas Keemink: vlak voor een aangekondigd studentenprotest sluit de Erasmus Universiteit al haar vestigingen. Niettemin betreurt Keemink ook de “nogal overdreven” reactie van de studenten: ze willen geen debat, maar een revolutie. Een opinie.

  • Woningnood raakt ook internationals: “Rustig studeren is lastig als je geen thuis hebt”

    • Wetenschap en onderwijs

    Als internationale student een kamer vinden in een oververhitte woningmarkt, is dat wel haalbaar? Vers Beton sprak met student Dimitris Tsouros, de Erasmus Universiteit en de gemeente over de woningnood onder internationals.

  • Alle artikelen

De agenda die je aan het denken zet

  • Didier Eribon is internationally renowned for his groundbreaking work Returning to Reims. Part memoir, part social and political theory, the book caused a stir in France and approached cult status in Germany, where it touched a nerve with its central premise that the mainstream left is to blame for pushing the working classes towards the far right and nationalism.

    Venue: De Dépendance, OASE
    Datum:
  • Brutus Space presenteert deze zomer een nieuwe, dynamische editie van Wild Summer of Art. Naast een expositie van 50 Rotterdamse hedendaagse kunstenaars omvat deze editie een uitgebreid publieksprogramma vol evenementen, screenings en performances.

    Venue: Brutus
    Datum:
  • Bekijk de agenda

De leukste vacatures in en om Rotterdam

  • Het hoofd marketing & communicatie ontwikkelt en werkt aan het marketingbeleid van MOMO Festival, MOMO Concerts en MOMO Create  en is eindverantwoordelijk voor de uitvoering ervan, waarbij het optimaliseren van het publieksbereik centraal staat.

  • Het bedrijfsbureau is de uitvoeringsorganisatie van de koepelcoöperatie Energie van Rotterdam. Met een klein team werken we dagelijks aan de ondersteuning van de energiecoöperaties, het realiseren van energieprojecten en het behartigen van de belangen in de stad.

  • The Writer’s Guide (to the Galaxy) is een cursuscentrum voor written (en soms ook een beetje spoken) word. Ook is het een ontmoetingsplek voor jonge schrijvers, boekennerds en intersectionele feministen.

  • Bekijk alle vacatures