Ga naar de inhoud

De Rotterdamse zwembadcultuur: Het Oostelijk aan de botox

Het Oostelijk Zwembad aan de Gerdesiaweg is weer open, na anderhalf jaar een dependance te hebben gehad náást het zwembad aan de Van Maanenstraat. Ferrie Weeda schrijft naar aanleiding hiervan een korte serie. In aflevering 1 blikte hij terug op de zwemtent, in aflevering 2 gaat hij op bezoek in Kralingen, alwaar hij met zijn neus tegen de muur de tegeltjes inspecteert op authenticiteit.

Oostelijk Zwembad
Oostelijk Zwembad

Deel 2: Een natte infrastructuur

Het gerestaureerde Oostelijk Zwembad is verwarrend mooi. Je stapt terug in 1932, maar met een gekke twist. Het monumentale complex is teruggebracht in de originele staat, maar bijna alles wat je kan zien en aanraken is nieuw. Nieuwe vloertegels, nieuwe muurtegels, nieuwe ballustrades, nieuwe beglazing… Het ruikt zelfs nieuw, door de geur van kakelverse lagen hoogglansverf en net opgedroogde kitvoegen.
Huis ten Bosch
Het zwembad geeft zo’n spiksplinternieuwe indruk, dat het lijkt op een enorme replica van zichzelf. Alsof het is gereproduceerd in dat Japanse attractiepark waar ze Hollandse bouwwerken op ware grootte nabouwen, in een volmaakte omgeving met statige grachten en zoetgeurende tulpen. Maar dit gebouw bevindt zich echt op de plek in Kralingen waar het al 80 jaar staat, en achter de maagdelijke laag stucwerk bevindt zich nog steeds de enorme betonconstructie, die de kern van het gebouw vormt.
Onwillekeurig zoek ik naar oorspronkelijke elementen. Voordat ik het weet sta ik met mijn neus aan de tegelwand, speurend naar gebruikssporen die de authenticiteit van afzonderlijke tegeltjes kunnen verraden. De meeste tegeltjes zijn puntgaaf – dat moeten nieuwe tegeltjes zijn. Bij sommige tegeltjes ontbreken minieme stukjes glazuur – dat zijn de oude. Of heeft een bouwvakker tijdens de restauratie een gloednieuw tegeltje uit z’n handen laten vallen?
De kleedhokjes zijn een verrassing. Het zijn de oude houten hokjes met een nieuw laagje verf, maar een oorspronkelijk, uiterst inventief ontwerpaspect is in ere hersteld: de deurtjes van de hokjes zijn tegelijk de deurtjes van het ingebouwde ‘kluisje’.
Authentiek herplaatst
Ik sla de hoek om, kijk werktuiglijk naar een muur waar altijd een spiegel hing. De spiegel is weg. Vertwijfeling. Er hing hier toch altijd een spiegel? Nu zijn er kleedhokjes, vast net zoals in 1932, maar in mijn levensdagen is dit altijd een wand geweest. Wat is dit voor parallel universum waar ik in ben beland? Ik probeer me te verplaatsen in die blinde man die hier vroeger altijd kwam zwemmen. Ik weet niet of hij nog onder ons is, maar voor hem moet het helemaal maf zijn hier zijn gebruikelijke parcours te volgen, om plotseling tegen een venijnig authentiek herplaatste muur op te botsen.
De kleedkamerverdieping vormt een labyrinthisch geheel. Het zou een ideaal decor voor een horrorfilm zijn, ware het niet dat alles zo licht en fris is geworden, dat het een betere set is voor een wasmiddelreclame.
Misschien is dat wel het verwarrende: het oude Oostelijk was volledig afgetakeld en verrot, maar wel vertrouwd. Het mysterieuze licht door de gekleurde glazen bouwstenen viel op muren vol schimmel, stoffige ventilatieroosters propvol asbest en vloeren met loszittende tegels.
Toch ervoer iedere bezoeker de monumentale essentie van het complex. Het oude zwembad was volledig authentiek, en je voelde je onderdeel van een instituut waar al vele generaties Rotterdammers hadden leren zwemmen. Onder de bijna sacrale gewelven streden een indringende chloorlucht en de galmende stemmen van badmeesters om dominantie. De charme van een ontzagwekkend monument in licht verval.
Vijf
Aangekomen aan de rand van het bad spreek ik de badjuf aan. Waarom is het zwembad nu in vijf banen verdeeld, terwijl het er vroeger altijd vier waren? De badjuf houdt vol dat het er altijd al vijf waren. Als ik tijdens het zwemmen even pauzeer aan de kant, kaart ik de kwestie aan bij een bezoeker van het eerste uur. Deze beweert dat het bad voor de verbouwing altijd in zes banen verdeeld was. Ik besef dat niet iedereen zich evenzeer laat leiden door kleine veranderingen in z’n omgeving, en dat ik waarschijnlijk ook alleen sta in mijn obsessie voor authentieke en minder authentieke tegeltjes.
Er zijn nog meer oude bekenden. Sommigen zijn iets veranderd, andere nauwelijks. Tante Toos, die al zestig jaar in het Oostelijk zwemt, heeft duidelijk meer spataderen op haar benen gekregen. Een economiestudent is ineens z’n bierbuik kwijt. Ineens weet ik het: zwemmen in het gerestaureerde Oostelijk is als een ontmoeting met een oude vriend die je in geen jaren gezien hebt. Maar de vriend in kwestie heeft in de tussentijd wel een uitgebreide serie ooglidcorrecties en botoxbehandelingen ondergaan. Het voelt vertrouwd, maar je moet even wennen aan de strakheid.

Gerelateerde inhoud

Wil je dit soort artikelen blijven lezen?

Vers Beton kan niet bestaan zonder haar leden. Lees onbeperkt artikelen op Vers Beton voor € 7,50 per maand, de eerste maand is gratis.

Misschien vind je dit ook interessant

  • Rotterdam bouwt wegens ruimtegebrek huizen te dicht bij drukke wegen, vooral huurwoningen

    • Architectuur en stedelijke ontwikkeling

    In de regio Rotterdam worden bijna 2.000 woningen te dicht bij een drukke weg gebouwd. Daarvan is 70% bestemd voor huur. Vanwege gezondheidsschade door luchtvervuiling raadt de GGD het af om te bouwen op dit soort plekken. Toch lijkt het onontkoombaar. “Er is een enorme wooncrisis. De vraag is meer hoe er dan gebouwd wordt.”

  • Van loze beleidskreten naar ruimtelijke rechtvaardigheid – deze experts weten hoe

    • Architectuur en stedelijke ontwikkeling

    Van ‘ruimtelijke rechtvaardigheid’ had Saskia Klaassen nog nooit gehoord. Maar ook een woontoren, plein of renovatieproject kan onrechtvaardig zijn, leerde ze op een conferentie in Oase. Een rechtvaardige stad houdt rekening met álle bewoners, ook de kwetsbare die minder hard schreeuwen. Hoe bereik je die ongehoorde stemmen?

  • Sociale woningbouw in de Tweebosbuurt: hoe ‘sociaal’ is de Roseknoop?

    • Architectuur en stedelijke ontwikkeling

    Eindelijk, na alle luxe woontorens weer sociale woningbouw! De Roseknoop is een groot gebouw aan de rand van de Afrikaanderwijk waar ook oud-bewoners van de Tweebosbuurt wonen. Een zorgvuldig ontworpen project, maar past het wel bij de huidige woonbehoefte? Wat vinden bewoners zelf? En wat is ‘sociaal’?

  • Alle artikelen

De agenda die je aan het denken zet

  • Op 22 juni 2024 openen gevestigde ontwerp- en architectenbureaus in Rotterdam hun deuren tijdens de jaarlijkse Open Bureaudag. Deze dag is een perfect moment om kennis te maken met architecten, meer te leren over de achtergrond en werkwijze van de verschillende bureaus en elkaar te ontmoeten.

    Venue: bureaus verspreid door Rotterdam
    Datum:
  • Herontdek het Museumpark met een speciale route! Deze leid je via landmerken door het park, langs bijzondere interventies en tentoonstellingen van een nieuwe generatie ontwerpers.

    Venue: Museumpark Rotterdam
    Datum:
  • Wil je de economie beter begrijpen en erover meepraten? Kom dan naar het Economie Festival, van vrijdag 28 juni tot en met zondag 30 juni. Een weekend vol films, lezingen, theater, debatten en muziek in Debatpodium Arminius, Theater Walhalla en de bioscopen KINO en LantarenVenster.

    Venue: Debatpodium Arminius, Theater Walhalla en de bioscopen KINO en LantarenVenster
    Datum:
  • Bekijk de agenda

De leukste vacatures in en om Rotterdam

  • As our Rotterdam team expands, we are looking for an experienced PR and Communication professional who can help us communicate our mission and results to clients, stakeholders, and the public. You will create overall branding and editorial for reports and publications, manage our social media channels, and create written and visual content for press releases, newsletters, and website updates, amongst others. Furthermore, you assist with graphic design, lead event participation, and seek press opportunities to promote our projects.

  • De Academie voor Bouwkunsten is op zoek naar een Opleidingscoördinator Stedenbouw (0,4-0,6 fte) die het team van vaste coördinatoren vanaf september 2024 komt versterken.

  • Stichting het Park in Rotterdam onderhoudt het Park met hoge kwaliteit met een team hoveniers. Vanuit het Parkpaviljoen maken we een cultureel en educatief programma op het snijvlak van cultuur en natuur met onder andere exposities, poëzie, muziek, lezingen en wandelingen. Het programma en hoveniers team opereert vanuit het Parkpaviljoen in het Park. Het doel van de stichting is om alle bewoners en bezoekers van Rotterdam te verwelkomen en te laten genieten van deze prachtige plek. 

  • Bekijk alle vacatures