Ga naar de inhoud

Café De Unie doet het na verbouwing zonder Stijl

De gevel van De Unie aan de Mauritsweg is een baken voor moderne architectuurliefhebbers. Het interieur is verbouwd en zou  juist een bestemming kunnen worden voor iedereen die daar niet zoveel mee op heeft. Achter de gevel blijkt een wilde potpourri van alle mogelijke stijlen te zijn gerealiseerd. Behalve modern dan, vindt Bart Witteman.

Een galerij met afbeeldingen

Galerij navigatie
Galerij navigatie pijlen
1 / 4

Wie bouwkunde gaat studeren in Delft moet er natuurlijk zo snel mogelijk aan geloven. In elk introductieweekend wordt wel een excursie gemaakt naar de dichtstbijzijnde hotspot voor moderne architectuur: Rotterdam. Komend uit het station is de gevel van café De Unie dan meteen de eerste stop. Een vreemde eend in de bijt, met de kleuren rood-blauw-geel-zwart-wit te midden van ouderwets ogende gevels . En daar staan de studentjes dan, oog in oog met een echt icoon van De Stijl. Een ontwerp van Oud uit 1925.

Uit de tijd dat zelfs het woord modern nog maar net was uitgevonden. Hoewel, ‘echt’ met een korrel zout, want uiteraard wordt ook meteen verteld dat de oorspronkelijke Unie al lang niet meer bestaat. Die stond op de Coolsingel, op een zo mogelijk nog gekkere plek. Maar die werd tijdens het bombardement verwoest. De Unie op de Mauritsweg is een replica die in 1985 door een groep Stijl-adepten werd herbouwd.

Gay friendly uitgaanskwartier

Die nieuwe Unie op de Mauritsweg is sindsdien een aantal keren overgenomen en verbouwd. Tot het vorig jaar werd overgenomen door Patrick Nijenhuis en Edwin van der Toolen, de eigenaren van café De Regenboog om de hoek. Zij zien in de ruime kroeg met zaal een prachtig opstapje naar hun -op zich prachtige- droom van een gay friendly uitgaanskwartier rondom de Van Oldebarneveltstraat.

Het bestaande strakke witte interieur van de laatste Unie paste alleen niet helemaal in hun visie, want de afgelopen maanden is het café van binnen rigoureus verbouwd. Daarbij is alles uit de kast getrokken om de boel wat gezelliger te maken. Het resultaat daarvan kan gerust ‘eclectisch’ worden genoemd.

Achter de nog altijd meest oprecht moderne gevel van de stad word je momenteel verwelkomd in een stijlenbombardement. Waar de binnenkant van de vorige Unie nog een ode aan het modernisme kon worden genoemd met de replica’s van stoelen van Oud, is het nu vooral een afrekening daarmee.

Rechts een gotische koof met sfeerverlichting, links een dj booth in de vorm van een barokke preekstoel. De wanden zijn volledig afgewerkt met de sfeervolle baksteenstrips die doen denken aan de vintage cafécomedy Cheers. De Unie is tegenwoordig een bloemlezing uit veertig jaar gezelligheid in de Lage Landen. De enige plek waar de moderne tijd zich openbaart, is rond de tap. Het bareiland is een soort ufo die door zijn blauwe licht de hele zaal aanlicht.

Commercieel interessanter publiek

Functionalisme is, als je dat nog zo mag noemen, alleen zichtbaar in wat hoognodig leidingwerk: het chroom van de taps op de bar en aan de zijkant van de zaal -u leest dit goed- een douche. De nieuwe Unie is van binnen zo licht als een grot, dus naar het felle wit en de primaire kleuren van de gevel zul je binnen tevergeefs zoeken.

Zelden vertoond, gevel en interieur hebben werkelijk niks met elkaar te maken. Maar eerlijk is eerlijk, ongetwijfeld dat de nieuwe binnenkant van de Unie een commercieel interessanter publiek weet te trekken dan de Delftse architectjes van voorheen. Of het oude publiek nog verder durft te komen dan de gevel, moet worden betwijfeld. Een golf van ontzetting trok al door de stad en over het web.

De ontwerpers die nu nog nabij De Unie worden gesignaleerd, deinzen verdwaasd terug na een snelle blik door het raam. Vermoedelijk zijn veel eerstejaarsstudenten uit Delft direct in een existentiële crisis over goede smaak beland. Kan De Unie bestaan met een gay friendly Biedermeier-interieur? Ja, dat kan. Sterker nog, het gebeurde al eerder.

Allesbehalve avant-garde

Toen ik voorafgaand aan mijn confrontatie met de verbouwde Unie zocht naar een beeld uit de ‘goeie ouwe tijd’, vond ik een foto van het eerste café in de late jaren dertig. Het café heet op die foto, vijftien jaar na oplevering, al niet meer De Unie maar café Modern en ziet er allesbehalve uit als een ontmoetingsplek voor de avant-garde.

Het café is overgenomen en de gevel grijs geschilderd. Voor de deur is een gezellig terrasje getimmerd en de gevel behangen met ouderwetse markiezen. Het interieur is niet te zien. Toen het gebouw in 1940 afbrandde, gingen er vermoedelijk geen ijle meubels van Mart Stam of Oud verloren, maar gemoedelijk houten scheepslambrizering, de tapijtjes van de tafeltjes en de zelfgehaakte vitrage voor de ramen. Met andere woorden: De Unie was toen al reddeloos verloren.

De relatie van de modernste gevel van de stad met zijn ingewanden blijkt dus al langer nogal ingewikkeld. Mag er alleen een modern café achter zo’n gevel, ook al loopt dat voor geen meter? De vorm volgt de functie, zegt een oude tegeltjeswijsheid uit de moderne architectuur, maar hoe zit dat dan hier?

Ik vermoed dat er een ongeschreven horecawijsheid is die zegt dat moderne architectuur er prachtig uitziet, maar dat het voor geen meter verkoopt. Het is jammer voor de architecten in de stad, maar De Unie doet het voorlopig even zonder Stijl.

Gerelateerde inhoud

Steun onafhankelijke journalistiek voor Rotterdam

We kunnen deze artikelen alleen maken dankzij onze leden. Lees onbeperkt alle artikelen op Vers Beton voor € 7,50 per maand, de eerste maand is gratis.

Misschien vind je dit ook interessant

  • Ingezonden brief

    • Architectuur en stedelijke ontwikkeling

    De column van Daphne Bakker afgelopen week deed wat stof opwaaien. Zo ontving de redactie een brief van Wouter Vanstiphout en Michelle Provoost van de Independent School for the City waarin zij reageren op het stuk van Bakker.

  • Een boek uitgeven over de architect van het gebouw dat je gaat slopen, heet in het Surinaams ‘dikatie’

    • Architectuur en stedelijke ontwikkeling

    Daphne Bakker vraagt zich vertwijfeld af hoe het kan dat Nanne de Ru, sloper van Pompenburg, ook de uitgever is van een boek over de architect van het gebouw: Carel Weeber. Tijdens de boekpresentatie raakt ze verward: er wordt gefluisterd dat de sloop van Pompenburg niet doorgaat.

  • Ruim 460.000 Rotterdammers wonen in huizen met risico op oververhitting

    • Architectuur en stedelijke ontwikkeling

    Huizen die hun hitte niet kwijt kunnen vormen een risico voor de gezondheid. Volgens de huidige bouweisen zouden deze woningen niet meer gebouwd mogen worden. Toch woont maar liefst 70% van de Rotterdammers in zo’n huis, waaronder bijna 70.000 ouderen voor wie hitte extra gevaarlijk is, blijkt uit onderzoek van Vers Beton en Investico.

  • Alle artikelen

De agenda die je aan het denken zet

  • Didier Eribon is internationally renowned for his groundbreaking work Returning to Reims. Part memoir, part social and political theory, the book caused a stir in France and approached cult status in Germany, where it touched a nerve with its central premise that the mainstream left is to blame for pushing the working classes towards the far right and nationalism.

    Venue: De Dépendance, OASE
    Datum:
  • Brutus Space presenteert deze zomer een nieuwe, dynamische editie van Wild Summer of Art. Naast een expositie van 50 Rotterdamse hedendaagse kunstenaars omvat deze editie een uitgebreid publieksprogramma vol evenementen, screenings en performances.

    Venue: Brutus
    Datum:
  • Bekijk de agenda

De leukste vacatures in en om Rotterdam

  • Het hoofd marketing & communicatie ontwikkelt en werkt aan het marketingbeleid van MOMO Festival, MOMO Concerts en MOMO Create  en is eindverantwoordelijk voor de uitvoering ervan, waarbij het optimaliseren van het publieksbereik centraal staat.

  • Het bedrijfsbureau is de uitvoeringsorganisatie van de koepelcoöperatie Energie van Rotterdam. Met een klein team werken we dagelijks aan de ondersteuning van de energiecoöperaties, het realiseren van energieprojecten en het behartigen van de belangen in de stad.

  • The Writer’s Guide (to the Galaxy) is een cursuscentrum voor written (en soms ook een beetje spoken) word. Ook is het een ontmoetingsplek voor jonge schrijvers, boekennerds en intersectionele feministen.

  • Bekijk alle vacatures