Ga naar de inhoud

Sloopverbod voor Rotterdam?

Ronkende geluiden stijgen op boven Rotterdam! We zijn weer architectuurstad nummer één. Nu de Markthal, Centraal Station en De Rotterdam zijn opgeleverd kan het niet op. De prijzen vliegen de stad om de oren. Maar achter deze façade van stedelijk geluk voltrekt zich volgens Pieter Schol een ramp waar Rotterdam al decennia ‘goed’ in is: de sloop van waardevolle gebouwen. Breken we de boel onherstelbaar en zonder enige visie af?

sloopkogeltour
sloopkogeltour ga mee nu het nog kan! beeld: Marjolein Dekker

Verloederd stationsgebied

Voorbeeld één: het stationsgebied. Ooit was daarvoor een megalomaan plan bedacht door wethouder Hans Kombrink. Vanaf het nieuwe centraal station, het ontwerp met de champagneglazen door Will Alsop, zou het hele gebied achter het Weena plat moeten gaan tot aan het Hofplein. Het gevolg was dat er niet meer werd geïnvesteerd in de panden in het gebied. Het Schieblock bijvoorbeeld kwam langdurig leeg te staan en werd zelfs verborgen achter een enorm reclamespandoek. Aan de spoorzijde werden panden alvast gesloopt. Dat zorgde allemaal voor verloedering. totdat het gebied weer leven ingeblazen werd door een tijdelijk plan van architectenbureau ZUS. Inmiddels is het oorspronkelijke plan van tafel. Geen torens tot in de hemel en gezellige plinten vol winkels meer. Onhaalbaar, onbetaalbaar, onrealistisch.

Boekhoudtruc voor LSI

Projectontwikkelaar in het gebied LSI is maar net van het faillissement gered door een boekhoudtruc van wethouder Hamith Karakus, door het met gemeenschapsgeld terugkopen van ontwikkelingsgrond. En dan komen we nu bij de trieste werkelijkheid. LSI is bezig om een vertegenwoordigershotel te ontwikkelen op de kop van het gebied. Voor dit hotelletje moeten wel panden van Hugh Maaskant en J.J.P. Oud tegen de vlakte. Twee architecten die in hun tijd vergelijkbaar waren met Rem Koolhaas nu. De ironie wil bovendien dat het pand van Maaskant al een hotel was met een horecaplint. Is dat stadsplanning? Weleens van duurzaam hergebruik gehoord? Is dat liefde voor architectuur? Is dit het historisch besef waar de stad het steeds over heeft? Is dit een architectuurstad waardig? Nee, het is willekeur en opportunisme. En bovendien niet meer van deze tijd.

De parel van Vreewijk

Voorbeeld twee: het Zuiderziekenhuis, een gebouw dat in de rijke traditie van Witteveen en Steur is opgetrokken. De parel van Vreewijk. Kom er nog maar eens om tegenwoordig. Zo’n met liefde voor detail ontworpen complex. In eerste instantie waren er plannen om het gehele complex op de monumentenlijst te plaatsen. Door een sloopdeal kwam de raad daar echter op terug. De huidige eigenaar heeft het namelijk samen met het Claraziekenhuis (inmiddels al wel gesloopt) overgenomen van het Maasstadziekenhuis zodat de laatste niet zou opdraaien voor de sloopkosten van beide complexen. Omdat Rotterdam bang was dat zij alsnog zou opdraaien voor de kosten heeft ze niet ingegrepen.

Erfgoed is geen kostenpost

Zo ga je dus om met ons erfgoed. Je beschouwt het gewoon als een kostenpost. Weg ermee! Gelukkig zijn de Christenunie en de SP blijven hameren op hergebruik van het gehele complex. Nu gloort er weer hoop op behoud. De raad moet dadelijk een beslissing nemen of ze zeven miljoen wil bijpassen. Het is te hopen dat ze deze keer geen slappe knieën krijgt. Het gemeentebestuur blinkt uit in onduidelijkheid, opportunisme en kortetermijndenken. Een adequaat bestuur heeft een visie; stelt grenzen en vergezichten op. En brengt deze ook in de praktijk! Wanneer het Zuiderziekenhuis gewoon op de monumentenlijst was gezet – waar het hoort -, dan had iedereen geweten waar-ie aan toe was. Zowel bevolking als ontwikkelaar.

Middelmaat verkocht als vooruitgang

Zo komen we bij een derde voorbeeld: de Westewagenpanden aan het Grote Kerkplein. Volgens architectuurminnend publiek staat daar een prettig ‘ensemble’ van drie wederopbouwflats dat zo mooi samengaat met de Laurenskerk. Sterker, het is ‘beschermd stadsgezicht’. Maakt niet uit jongens. De huidige eigenaar heeft het op voorwaarde dat hij de panden zou renoveren gekocht, maar zegt doodleuk dat het niet haalbaar is. Hoezo? Zelfs de gemeente heeft doorgerekend dat renovatie haalbaar was, het is niet voor niets voor een laag bedrag verkocht. Maar nee, een ontwikkelaar hoeft maar te roepen dat het onhaalbaar is en het loopt dun door de broek van college en raad: er wordt een sloopvergunning afgegeven. Een paar inwisselbare middelmatige studentenhokken moeten er worden neergezet. Hier wordt middelmaat ‘verkocht’ als vooruitgang.

Lege kantoren

Inmiddels hebben we wel een grotere uitdaging: wat doen we met alle lege kantoren? Nationale Nederlanden, Shell, Robeco, Fortis, de gebouwen aan de Blaak? Slopen? Lijkt me geen optie. De meest voor de hand liggende oplossing is om er deels woningen in te maken. Zijn we ook af van het achterhaalde mantra dat de binnenstad moet worden verdicht. De gebouwen staan er al, hoe simpel wil je het hebben?

Koester wat je hebt

We hoeven als stad niet meer groots en meeslepend te slopen. We kunnen het wederopbouwtrauma nu echt wel achter ons laten. Groots en meeslepend bouwen, dat is wat anders. Maar wie goed om zich heen kijkt, weet dat dat slechts voor een enkel gebouw geldt. Koester wat je hebt met hier en daar een aanpassing. Zoek de uitdaging om het bestaande te behouden (Stationsgebied, Zuiderziekenhuis, Westewagenstraat), functioneler te maken (Centrum) en wellicht te restaureren en in oude glorie te herstellen (Lijnbaan). Het wordt tijd voor een duurzame consistente visie en een daarbij behorend beleid. Zonder een voortdenderende sloopmachine.

Sloopverbod voor Rotterdam

Waarom dus niet gewoon een sloopverbod voor Rotterdam instellen? Dat is tenminste duidelijk. In dat geval hoeven we ook geen oeverloze discussies meer te voeren of dit ‘ensemble’ wel of niet mooi is. Nee, we stellen vast: het hoort bij de stad. En het getuigt van haar historie en identiteit. Ook eigenaren moeten beseffen dat een gebouw van iedereen kan zijn en opgeslagen ligt in ons collectief geheugen.

Gerelateerde inhoud

Wil je dit soort artikelen blijven lezen?

Vers Beton kan niet bestaan zonder haar leden. Lees onbeperkt artikelen op Vers Beton voor € 7,50 per maand, de eerste maand is gratis.

Misschien vind je dit ook interessant

  • Laten we met z’n allen eens gierend hard huilen om het hart van Rotterdam

    • Architectuur en stedelijke ontwikkeling

    Jonasz Dekkers staat stil bij het bombardement dat het hart uit onze stad rukte. Volgens hem heeft Rotterdam wél een hart, zelfs duizenden. Hij gunt het ons eens ‘diep te huilen’ om onze saamhorige liefde en trots voor de stad.

  • Is Rotterdam nog een ‘bouwende stad’? En voor wie bouwt ze dan?

    • Vers Beton

    Teun van den Ende doet onderzoek naar stedelijke ontwikkeling, architectuur en woonbeleid in Rotterdam. Hij licht tegels onder woontorens, spreekt wethouders, vastgoedbazen en bewoners. En vraagt zich af: voor wie bouwen we eigenlijk? Bij Vers Beton is hij onderzoeksjournalist Bouwende stad.

  • Gaat Rotterdam eindelijk wat aan de woningnood doen? 9 vragen over de Woonvisie

    • Architectuur en stedelijke ontwikkeling

    De nieuwe Woonvisie gaat over het Rotterdamse woonbeleid tot 2040, met daarin acties voor de komende vijf jaar. Voor de gemeente een uitgelezen kans om iets aan de wooncrisis te doen. Gaat dat ook echt gebeuren? Woonexpert Teun van den Ende zocht het uit.

  • Alle artikelen

De agenda die je aan het denken zet

  • Rouwpatronen, informele vormen en verrassingen uit onverwachte hoeken. Op woensdagavond 5 juni staat in het Journalistiek Eetcafé het afscheid nemen centraal met meesterinterviewer en schrijver Frénk van der Linden. In deze vijfde editie wordt er in het wijkrestaurant de Carnisser Keuken besproken wat ons verbindt en onderscheidt, hoe het verlies van een dierbare ons leven kan beïnvloeden en hoe we dat vormgeven.

    Venue: De Carnisser Keuken
    Datum:
  • Tijdens deze publieke bijeenkomst wordt onder leiding van moderator Ferrie Weeda uitgebreid stil gestaan bij de 10 actiepunten en gaan publiek en experts in gesprek over aanscherping en concretisering van de actieagenda.

    Venue: Henket-paviljoen (Ingang via het Melkkoppad)
    Datum:
  • Ook dit jaar organiseert AIR-Architectuur Instituut Rotterdam een bijzondere filmavond op een unieke locatie in het festivalhart.

    Venue: Henket-paviljoen (Ingang via het Melkkoppad)
    Datum:
  • Bekijk de agenda

De leukste vacatures in en om Rotterdam

  • Als adviseur werk je samen met (communities van) ervaringsdeskundigen en informele organisaties die dicht bij bewoners staan. Dit netwerk is de basis van Warm Rotterdam. Je onderhoudt, versterkt dit netwerk en bouwt het verder uit. Je haalt ervaringen en kennis op en vertaalt dat, met het team, naar concrete acties of projecten. Op deze manier geeft Warm Rotterdam een stem aan mensen in armoede, bundelt hun kennis en adresseert en agendeert dit bij bestuur & politiek, beïnvloedt beleid en spreekt bedrijven aan op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid bij de aanpak van armoede. 

  • Ben jij een kunstenaar of kunstcollectief werkzaam binnen het domein van social practices, ben je klaar voor een volgende stap in je carrière en sta je open voor kritische reflectie op je eigen artistieke praktijk? Zou je er voor openstaan bewoners, kinderen of partners uit de buurt te betrekken bij jouw werk? Ben je geïnteresseerd in het verkennen van de collectie, Depot Boijmans Van Beuningen, en museale praktijken?

  • Vers Beton zoekt een stagiair vanaf september 2024. We begeleiden je om je eigen leerdoelen te halen en zelf journalistieke producties te maken voor Vers Beton.

  • Bekijk alle vacatures