Ga naar de inhoud

De Beste Stuurlui: maak tweerichtingsverkeer van het herdenken

Stuurman Bart Witteman voelt zich tijdens de herdenking van het Grote Bombardement een voorbijganger op een begrafenis. Als import-Rotterdammer zonder bloedbanden met de meidagen ziet hij graag meer aandacht voor het levend geheugen van de stad.

Er wordt weer heel wat herdacht en gevierd deze week. Zeventig jaar bevrijding, 75 jaar stad zonder hart. De stilte van vier mei heb ik dit jaar moeten missen, maar te zien aan de boeketten bij de oorlogsmonumenten in de stad vertrouw ik erop dat de medemens mijn burgerplicht wederom goed heeft waargenomen. Alleen vraag ik me af of die mensen mij ook hebben gemist.

Ik ben geen geboren Rotterdammer. Ik heb geen oudooms of tantes die hier in de oorlog hebben gewoond. Ik ken eigenlijk vooral het Grote Verhaal van het bombardement. Als ik op 4 mei nu ergens wil gaan herdenken, naar welke kranslegging kan ik dan het beste toe gaan? Gelegenheden te over: aan de Maas worden zeevarenden herdacht, op het Stadhuisplein de burgers, bij mij in de buurt zijn een paar monumenten op plekken waar mensen zijn gefusilleerd. Maar als inwijkeling voel ik me bij die herdenkingen toch een beetje als een voorbijganger bij een begrafenis. Op de één of andere manier sluit ik me niet zomaar aan bij een willekeurige plechtigheid.

Er is één herdenking die me bij is gebleven en dat was het gebeuren rond de brandgrens in 2007. Dat was meer een circus dan een herdenking, maar met name op het Schouwburgplein hing toen een bijzondere sfeer. Er stond toen een installatie van West8, een soort vulkaanlandschap van rode bloemen. Er kwam veel publiek op af, jong en oud, dat met elkaar in gesprek raakte. Oude dametjes begonnen te vertellen over hun herinneringen aan de meidagen. Jonge en/of geïmporteerde Rotterdammers, zoals ondergetekende, hingen aan hun lippen. Dit was de gelegenheid om meer te weten te komen over Rotterdam voor en tijdens de oorlog. Na afloop van de herdenking kreeg ik het idee dat ik toch weer iets dichter bij de echte Rotterdammers was gekomen.

Ik denk dat die toegankelijke sfeer ontstond vanwege dat kunstwerk en vanwege het Schouwburgplein. ‘Gewoon’ een spectaculair kunstwerk op een drukke, alledaagse plek. Niet in de schaduw van een dramatisch beeldhouwwerk of ergens in een winderige berm van een drukke straat, maar op een uitgestrekt plein dat sinds de oorlog al zo vaak herbouwd en weer afgebroken is dat niemand meer precies weet of dat plein ooit niet modern is geweest.
Ik wil hier niet beweren dat herdenken ouderwets is, integendeel. Wel dat dat plechtige stilstaan bij het verleden toch vaak eenrichtingsverkeer is, waarvan we de woorden van de sprekers toch vooral in stilte mee naar huis toe dienen te nemen.

Volgens mij kunnen we zoveel meer doen met het levende geheugen van de stad. Waarom is er niet elk jaar zo’n plek te vinden waar je niet zozeer stil moet zijn, maar vooral kunt luisteren naar de echte experts en ze ook vragen kunt stellen? Dat hoeft niet ieder jaar een multimediaspektakel of brandgrensevenement te zijn. Een toegankelijke plek in het hart van de stad, waar iets te zien is en waar mensen elkaar ontmoeten, volgens mij is er niet meer nodig dan dat. De geschiedenis van het bombardement is het verhaal dat alle Rotterdammers bindt, van de mensen die het hebben zien gebeuren, die de stad weer hebben opgebouwd tot de gebruikers van de binnenstad nu. Dat verhaal is het waard om niet alleen op een expositie, wandelroute of monument verteld te worden, maar nu het nog kan, ook en vooral door de mensen die het zelf hebben meegemaakt. Ik ben één en al oor.

Gerelateerde inhoud

Steun onafhankelijke journalistiek voor Rotterdam

We kunnen deze artikelen alleen maken dankzij onze leden. Lees onbeperkt alle artikelen op Vers Beton voor € 7,50 per maand, de eerste maand is gratis.

Misschien vind je dit ook interessant

  • Voedselbossen als oplossing voor de landbouwcrisis

    • Stadsecologie

    Voedselbossen. Je hoort steeds vaker over deze eetbare oases waar de natuur haar gang gaat en een zelfstandig ecosysteem wordt. Waar de één een verwilderde tuin ziet en de ander al gruwt bij een overwoekerd tuinpad, ziet Coöperatie Ondergrond kansen. “Voedselbossen vereisen een andere manier van eten en denken. En geduld.”

  • Een lonkende paaldanseres, wanhopige grasmeester en de ontboezemingen van een fietsjuf

    • Kunst en Cultuur

    Ter ere van de honderdste editie van de talkshow Rotterdam Late Night verschijnt het boek Het gezicht van de stad. Daarin staan honderd Rotterdammers die in de talkshow een ode kregen van presentator Ernest van der Kwast, vergezeld van portretten door fotograaf Aad Hoogendoorn. Een voorpublicatie.

  • Racisme, geweld en onnodig isoleren in Detentiecentrum Rotterdam

    • Vluchtelingen

    In het Detentiecentrum Rotterdam wachten zo’n driehonderd mannen zonder verblijfspapieren op uitzetting. Ze hebben te maken met onnodige visitaties, racisme, lockdowns en geweld. “We maken een instantie gespecialiseerd in gevangenissen en strafrechtelijke vervolging verantwoordelijk voor deze mensen.”

  • Alle artikelen

De agenda die je aan het denken zet

  • Didier Eribon is internationally renowned for his groundbreaking work Returning to Reims. Part memoir, part social and political theory, the book caused a stir in France and approached cult status in Germany, where it touched a nerve with its central premise that the mainstream left is to blame for pushing the working classes towards the far right and nationalism.

    Venue: De Dépendance, OASE
    Datum:
  • Brutus Space presenteert deze zomer een nieuwe, dynamische editie van Wild Summer of Art. Naast een expositie van 50 Rotterdamse hedendaagse kunstenaars omvat deze editie een uitgebreid publieksprogramma vol evenementen, screenings en performances.

    Venue: Brutus
    Datum:
  • Bekijk de agenda

De leukste vacatures in en om Rotterdam

  • Het hoofd marketing & communicatie ontwikkelt en werkt aan het marketingbeleid van MOMO Festival, MOMO Concerts en MOMO Create  en is eindverantwoordelijk voor de uitvoering ervan, waarbij het optimaliseren van het publieksbereik centraal staat.

  • Het bedrijfsbureau is de uitvoeringsorganisatie van de koepelcoöperatie Energie van Rotterdam. Met een klein team werken we dagelijks aan de ondersteuning van de energiecoöperaties, het realiseren van energieprojecten en het behartigen van de belangen in de stad.

  • The Writer’s Guide (to the Galaxy) is een cursuscentrum voor written (en soms ook een beetje spoken) word. Ook is het een ontmoetingsplek voor jonge schrijvers, boekennerds en intersectionele feministen.

  • Bekijk alle vacatures