Voor de harddenkende Rotterdammer

Een bijzondere woning is het niet. Er zit een grote lekkageplek onder het dak, een kapot raam, bobbelend zeil. Waar meubels stonden, ligt nu een hoop stof. En dat alles op krap 77 vierkante meter. Toch trok een Open Huis-middag in de bovenwoning aan de Tapuitstraat in Carnisse eind februari tientallen mensen. Onder hen veel jonge starters. Op de trap discussieert een millennial-stel, type kunstacademie, over de ernst van de lekkageplek. De dame van de Gratis Makelaar weet niet veel over de woning of de buurt, maar weet wel: “Rotterdam is nu een van de coolste steden van Europa, dat lees je overal”. Op dat moment staat de teller van het open biedingsproces al op 21 duizend euro boven de vraagprijs van een ton. Het Hindoestaanse meisje dat naast ons in de rij staat, kijkt verschrikt naar haar vader. Anderhalve week later is de vraagprijs met 50 duizend euro overboden, door een koper uit Amsterdam.

Rotterdam zit in de lift en daar pikt ook Zuid de vruchten van, zegt makelaar John van den Bosch van Zuidstad Makelaars. Kreeg je Noorderlingen vijf jaar geleden met geen stok de Nieuwe Maas over om een huis op Zuid te bezichtigen, nu staan ze ervoor in de rij. “Hetzelfde geldt voor beleggers en zelfs Amsterdammers. Die tamtam gaat snel. We hebben de economische groei mee en de gemeente investeert. Ik denk dat Zuid de komende twintig, dertig jaar een hele mooie tijd tegemoet gaat.”

Het is nog even wennen, Rotterdam als populaire stad. Ook voor beleidsmakers. Zo geldt Carnisse als ‘focuswijk’ binnen het Nationaal Programma Rotterdam Zuid1, en in die focuswijken staan grote sloop- en bouwplannen op stapel. 

Voordat je verder leest...

Dit artikel is gebaseerd op ruim drie maanden journalistiek onderzoek van journalisten Guido van Eijck en Saskia Naafs. Samen hebben zij meer dan dertig mensen gesproken, honderden beleidsstukken, rapporten en spreadsheets vol data doorgeploegd, en ontelbaar veel emails gestuurd en telefoontjes gepleegd. Wil je meer journalistiek onderzoek mogelijk maken? Word dan supporter van Vers Beton.

  1. Het Nationaal Programma Rotterdam Zuid is een grootschalig project waarmee de gemeente Rotterdam samen met een reeks partners en met steun van het Rijk, ‘de slechtste wijk van Nederland’ er in twintig jaar tijd bovenop wil helpen. Zo gaat er onder andere geld naar extra lesuren in het basisonderwijs en naar baangaranties voor jongeren die zorg of techniek studeren. Ook wordt er flink in woningen geïnvesteerd.Een derde, of 35 duizend, van alle huizen moet worden opgeknapt, waarvan 10 duizend woningen ‘grondig’, bijvoorbeeld door ze te slopen of samen te voegen. ↩︎
  2. In 1988 verscheen de nota Vernieuwing van de stadsvernieuwing. Hoogleraar Volkshuisvesting van de TU Delft, Hugo Priemus schreef over deze nota: “De nieuwe stadsvernieuwing moet effecten hebben voor iedereen, niet alleen de lagere inkomensgroepen. De vrees bestaat dat Rotterdam een eiland wordt, bevolkt door mensen met een laag inkomen, omgeven door een rand van mensen met een hoger inkomen.” ↩︎
  3. Volgens de laatste Woonvisie (2016) was het aandeel goedkope woningen in Rotterdam in 2000 nog 67,3%, in 2014 was dat 55,9 % en volgens de toenmalige prognose zou dat in 2030 teruglopen tot 46,8%. ↩︎
  4. Zo stond in het rapport van De Grote Woontest 2004: “Vooral voor investeerders in Rotterdam-Zuid is het van belang om alles op alles te zetten om koopkracht binnen de grenzen te houden. Midden en hogere inkomensgroepen komen er weinig voor en bovendien wonen ze niet naar tevredenheid. Dit terwijl met name de middengroepen met relatief eenvoudige producten (‘gewone’ eengezinswoning, comfortabel appartement) bediend kunnen worden.” ↩︎
  5. In de Grote Woontest 2008 wordt de voorganger, de woontest van 2004, genoemd als directe aanleiding om het Pact op Zuid op te richten. Ook in diverse mediaberichten wordt dit bevestigd, zoals in dit artikel in Metro van 16 april 2008, waarin een beleidsadviseur van Vestia vertelt: “Toen kwam naar voren dat er op Zuid wel het een en ander te doen viel”, aldus Vogelzang. “Het Pact op Zuid is een mooi voorbeeld als je het hebt over woningbouw. Er werden en worden heel veel appartementen gebouwd, terwijl er juist behoefte is aan grondgebonden ééngezinswoningen. Het is wel handig om dat soort zaken te weten. De bouwplannen worden nu dan ook aangepast.” ↩︎
  6. In een interview dat verscheen in NRC op 16 mei 2008. ↩︎
  7. Dit getal gaf Arjan Schakenbos, bestuursvoorzitter van Vestia, tijdens een presentatie over NPRZ op 6 februari 2019 in het kantoor van NPRZ. ↩︎
  8. Dit zijn woningen die een ‘slechte technische staat hebben, een mate van eenvormigheid, een geringe woningomvang en stedenbouwkundige beperkingen.’ ↩︎
  9. Zo waarschuwde het onderzoeksbureau ABF dat het tekort aan woningen zal oplopen tot 21.100 in 2025. ↩︎
  10. Zoals de Fenix Lofts, de Zalmhaventoren en Little C. ↩︎
  11. Ongeveer 100 miljoen kwam er via kortingen op de verhuurderheffing van corporaties, blijkt uit cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Vanuit de regiodeal (130 miljoen vanuit het Rijk en 130 miljoen vanuit de gemeente) gaat er 160 miljoen naar de bouwplannen. In 2013 gaf toenmalig minister Liesbeth Spies al 30 miljoen euro. Op dit moment heeft de gemeente ook een eigen potje van 40 miljoen euro voor aankopen van panden binnen het NPRZ-gebied. ↩︎
  12. Daarvoor waarschuwde wethouder Richard Moti bijvoorbeeld op 20 december 2018 in de gemeenteraad. ↩︎
  13. In de Woonvisie 2030 werden woningen met een woz-waarde tot 122 duizend euro tot de goedkope voorraad gerekend, en op Zuid de woningen tot 140 duizend euro. ↩︎
  14. Die rekenmethode staat beschreven in een bijlage van de Woonvisie. Het maximale inkomen waarmee een huishouden recht heeft op huurtoeslaggrens is 30.825 euro. Dat is een stuk lager dan het maximale inkomen waarmee een huishouden volgens de landelijke definitie behoort tot de doelgroep van een sociale huurwoning: 38.035 euro. Feitelijk betekent dit dat je volgens de landelijke definitie meer mag verdienen om tot de doelgroep voor een sociale huurwoning te worden meegerekend dan in Rotterdam. ↩︎
Guido van Eijck

Guido van Eijck

Guido van Eijck (1987) is freelance journalist. Zijn stukken verschenen in onder meer De Groene Amsterdammer, de Volkskrant, het Financieele Dagblad en Die Zeit. Voor Vers Beton schrijft hij elke maand een analyse over de Rotterdamse politiek.

Profiel-pagina
SaskiaNaafs_VB

Saskia Naafs

Saskia Naafs (1984) is stadssocioloog en onderzoeksjournalist voor Investico, platform voor onderzoeksjournalistiek. Ze woont in Rotterdam en schrijft het liefst over steden. Haar artikelen verschenen onder meer in De Groene Amsterdammer, Trouw en Het Parool.

Profiel-pagina
profile photo-katarina jazbec

Katarina Jazbec

Fotograaf

Katarina Jazbec (1991) is een documentaire fotograaf en beeldend kunstenaar. In haar werk onderzoekt ze een breed scala aan effecten van empathie, de interactie tussen realiteit en fictie, vragen over identiteit, ethiek en economie, terwijl ze nieuwe vormen van visuele narratieven die de dialoog aangaan onderzoekt. Ze heeft in 2017 een masterdiploma behaald aan St. Joost in Breda met een film over het gezamenlijk lezen van literaire fictie met een groep Belgische gevangenen.

Profiel-pagina