Advertentie

VB – vacaturebank – banners – Hardwerkende – klik hier! – 1456×180
Voor de harddenkende Rotterdammer
versbeton_opinierubriek-03
Beeld door: beeld: Michael van Kekem

Hoe blij moeten we zijn met de bomen op het dak van Depot Boijmans Van Beuningen, vraagt architect Tim Peeters zich af in zijn recente architectuurkritiek voor Vers Beton. Heel blij, vinden wij bij MVRDV. Want groen – en dan geen “excuus mosgroen donslaagje” zoals Peeters stelt, maar volwassen metershoge bomen – verbetert het leefklimaat in de stad. Bomen trekken vogels en insecten aan, helpen bij de waterberging en kunnen de temperatuur in de stad verlagen. Wel zo prettig voor alle inwoners van de stad, en bovendien steeds meer van levensbelang in hete zomers.

Vers Beton – Soyeon Lee – Vergroeing – 2021

Lees meer

Liever één boom op de grond dan tien in de lucht

Architectuurkritiek over groen op gebouwen en greenwashing van bouwprojecten.

Het artikel concludeert dat we weinig hoeven te verwachten van groen op daken, als compensatie voor het kappen van bomen op straatniveau. Maar waarom niet én meer bomen én tegelijkertijd die groene stad op hoogte ontwikkelen?  Het Depot wordt in het stuk gebruikt als voorbeeld om te laten zien hoe het niet moet. Maar een aantal feiten blijft achterwege, waardoor niet duidelijk wordt hoe dit project juist probeert natuur en bebouwing te verzoenen.

Park weghalen

Vanaf het allereerste begin van het ontwerpproces waren we ons er zeer van bewust dat het weghalen van een stuk park voor dit gebouw, emoties zouden oproepen bij de gebruikers van het park. Ook al was dit deel van het park vooral een parkeerplek voor fietsen en was een deel van de bomen ziek vanwege de slechte waterhuishouding. 

In het ontwerp was het dus een belangrijke vraag: hoe zou op deze plek een 15.000 vierkante meter tellend depotgebouw worden neergezet zonder het park te beschadigen? Na iets wat een artistieke worsteling mag worden genoemd, is gekozen voor een zo klein mogelijke footprint en een ‘ingesnoerd’ en rond gebouw. Een ingreep waardoor bestaande zichtlijnen en routes door het park grotendeels behouden blijven.

In een kwekerij zijn de bomen maar liefst drie jaar lang voorbereid voor een leven op hoogte

Al bij de eerste ontwerpstappen wisten we dat we een dakbos wilden. De constructie is met het oog daarop uitgewerkt. 75 metershoge berken zijn maar liefst drie jaar lang voorbereid voor een leven op deze hoogte. We hebben voor meerstammige bomen gekozen die, als inheemse soort en met hun lage zwaartepunt, uitermate geschikt zijn voor het leven op een winderige plek. In een kwekerij zijn deze bomen speciaal voorbereid: door de bomen te ondersnijden, zijn de wortels niet in een wortelbal maar gespreid gegroeid. 

De bomen waren zo belangrijk voor ons dat we de vorm van het restaurant op het dak aangepast hebben om ze te beschermen. Het is nu kruisvorming: de nissen zorgen ervoor dat de wind luwt en de berken beschutting hebben. Afgelopen voorjaar zijn er dennen en grassen aan toegevoegd om de vegetatie meer divers te maken.

Habitat

Is dit dakbos voldoende om Rotterdam te vergroenen? Nee, want ondanks alle secure voorbereidingen moeten we nog ervaren wat de vegetatie gaat doen op 34 meter hoogte. Voor vergroening heb je eigenlijk een habitat nodig van een dak of tien bij elkaar. Pas dan boek je echt resultaat. Zie het Depot daarom als begin, samen met de boomgaard van 38 fruitbomen op het Erasmus MC.

Bij MVRDV willen we zoveel mogelijk bomen voor de stad behouden. Het landschap in en om gebouwen speelt een steeds belangrijkere rol in onze ontwerppraktijk. Diverse teams binnen MVRDV en The Why Factory onderzoeken hoe we de stad groener kunnen maken. Vorige maand publiceerden we bijvoorbeeld samen met de Rotterdamse Dakendagen en de gemeente Rotterdam de Dakencatalogus: 130 voorstellen om de 18,5 vierkante kilometer aan beschikbaar plat dak in de stad Rotterdam beter te benutten. Het bevat veel vergroenings- en parkvoorstellen. 

De vraag is welke vegetatie het meest geschikt is voor een stad als Rotterdam. Een boom die in de volle grond is geworteld, is steviger dan in een dun laagje aarde op het dak. Willen we diep wortelende bomen op het dak, dan is een pakket van drie meter grond gewenst. Het goede nieuws is: dat is mogelijk. Maar misschien is een duinlandschap of een soort Veluwe wel veel beter passend bij de weersomstandigheden op daken? 

Dat we binnen een maand al toe zijn aan de herdruk van de Dakencatalogus en dat de initiators – mijn collega Sanne van Manen en Dakendagen-directeur Léon van Geest – inmiddels gewilde gastsprekers zijn over dit onderwerp, is een signaal dat er grote dorst is naar kennisvermeerdering. Ook een reden waarom MVRDV, de gemeente en de organisatie van de Dakendagen deze catalogus binnenkort gratis beschikbaar willen stellen via de eigen websites: een soort open source om kennis hierover te verbeteren.

Pr-stunt

Een dakbos afdoen als pr-stunt is te makkelijk, net als het bekritiseren van een high-profile project als het Depot. Waarom is het wel in orde wanneer 18,5 vierkante kilometer aan plat dak ongebruikt blijft, maar wordt precies dat gebouw dat een dakbos heeft en boven het maaiveld uitsteekt, gepresenteerd als vijand van de bomen op de begane grond? MVRDV streeft naar een gezonder en groener stadsklimaat en ondersteunt alle initiatieven die daaraan bijdragen. Uiteraard moeten we de effecten monitoren en ervan proberen te leren, zodat we inderdaad stap voor stap toewerken aan een groenere stad, op álle niveaus: van straat tot dak. 

Met het Depot is de verwachting dat het echt wel goed komt. De bomen die zijn weggehaald voor de bouw zijn bovendien niet vernietigd, maar eerst opgeknapt en elders in de stad herplaatst, in geschiktere condities. Daarnaast werkt de gemeente momenteel hard aan de vergroening van de omgeving, naar een ontwerp van het Londense landschapsarchitectenbureau Gustafson Porter. In hun landschapsplan wordt het groene deel van het Museumpark een stuk groter ten opzichte van de verharding. Ook de straat voor het depotgebouw en de vijver van Het Nieuwe Instituut worden groener. 

Er staan nu al meer bomen in dit deel van het park dan er ooit stonden. Netto komt er op de begane grond meer natuur bij dan er was.

 

UITGELICHTmuseumpark_lvd_2

Lees meer

Landschapsarchitect Petra Blaisse: “Het hele verhaal van het Museumpark is naar de maan”

Gaat de vergroening van Museumpark ten koste van de huidige kwaliteiten?

Verder lezen?

Word lid van Vers Beton voor €7,50 per maand. De eerste maand lees je gratis!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. De parkeergarage kreeg de bijnaam door kostbare tegenslagen tijdens de aanleg. ↩︎
Arjen Ketting

Arjen Ketting

Arjen Ketting is associate architect en duurzaamheidsexpert bij MVRDV. Als projectleider was hij de afgelopen zeven jaar betrokken bij ontwerp en bouw van Depot Boijmans Van Beuningen.

Foto: Daria Scagliola

Profiel-pagina
michael van kekem portret

Michael van Kekem

Illustrator

Michael van Kekem (1985) werkt als illustratief ontwerper en printmaker. Zijn werk bestaat uit het maken en creëren van redactionele illustraties, boeken, huisstijlen, artwork voor animaties, prints en producten zoals Very Manly Pins. Zeefdruk, digitale en handgetekende elementen zijn belangrijke aspecten in zijn werk.

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van Peter de Jong
    Peter de Jong

    Als de belofte dat er op en rondom het depotgebouw evenveel bomen terug komen als er stonden in het door OMA/Petra Blaise ontworpen Voorportaal dan wordt alleen al die belofte niet waar gemaakt.
    In het Voorportaal stonden 260 Robinia’s (deze soort is trouwens géén acacia en daarom heet de cultivar ook pseudoacacia maar dat terzijde) en 3 Iepen, zoals op de luchtfoto te tellen is.
    Op het dak van het collectiegebouw staan 75 berken en op het plein rondom het gebouw worden in totaal nog eens 75 berken en zwarte dennen, waarvan op dit moment minder dan de helft is aangeplant (het is dus absoluut niet waar dat er nu al meer bomen rondom het gebouw staan dan er ooit stonden). Van de 3 iepen zijn er 2 verwijderd. In totaal dus 151 bomen in plaats van de eerdere 263.
    Van de 260 Robinia’s is inderdaad een deel terug geplant in de stad, maar er staan ook nog meer dan 50 op de stadskwekerij, die binnenkort ontruimt wordt om er Nieuw Kralingen op te bouwen. Als er voor die tijd geen nieuwe locatie in de stad is gevonden voor de Robinia’s verdwijnen die prachtige bomen alsnog in de versnipperaar.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.