Advertentie

VB – vacaturebank – banners – Hardwerkende – klik hier! – 1456×180
Voor de harddenkende Rotterdammer
Vers Beton – Esther Lankhaar – Vleermuis
Beeld door: beeld: Esther Lankhaar

Dwergvleermuizen, meervleermuizen en laatvliegers. Het zijn maar een paar van de vleermuissoorten die in onze stad leven. Wat deze dieren met elkaar gemeen hebben is dat ze gebruik maken van hetzelfde vastgoed als wij. Ze leven in gebouwen. Ik heb het niet alleen over kerken en historische panden waar een zwermpje vleermuizen wel goed bij de sfeer zou passen, maar vooral ook over schoolgebouwen, galerijflats, tehuizen en rijtjeswoningen. 

Ja, ongemerkt zijn de vleermuizen onze naaste buren. Ik schreef al eens dat Rotterdam een van de grootste vleermuisreservaten van Nederland is. Bij daglicht verschuilen ze zich in een spouwmuur of onder een dakpan, soms met tientallen bij elkaar. Daar proberen ze door het geluid van onze thuiswerkmuziek en iets te luidruchtige Teams-vergaderingen heen te slapen. 

vleermuizen1280x1280

Lees meer

Waarom Rotterdam een ideale thuishaven voor de vleermuis is

Een aanraden van de Lonely Planet hadden ze niet nodig – vleermuizen zijn dol op…

Wanneer wij bij invallen van de schemer op de bank neerploffen, slaan zij de vleugels uit om het luchtruim te ontdoen van muggen die zich tegoed proberen te doen aan ons bloed. Het is een geknetter van jewelste wanneer talloze vleermuizen door de straten jakkeren, ruzie maken, de liefde bedrijven en lol maken. Gelukkig horen wij niks van de ultrasone kakafonie. Het geluid ligt ver boven ons gehoorbereik en dat is maar goed ook. We zouden anders geen oog meer dicht doen.

Sloop en nieuwbouw

Het klinkt als een idyllisch samengaan van mens en dier. Een zogenaamde symbiose, waarbij beide soorten profiteren van de activiteiten van de ander. Was het maar zo’n feest. Vandaag de nacht moet de Rotterdamse vleermuis zich grote zorgen maken over zijn toekomst. Er is namelijk sprake van een wooncrisis.

Veilige, goed toegankelijke en gunstig gelegen vleermuiswoningen verdwijnen als sneeuw voor de zon. En dat kan tot problemen leiden. De stad wemelt van de sloop- en nieuwbouwprojecten. Oudere woningen maken plaats voor spiksplinternieuwe en strak afgewerkte bouwwerken waar een vleermuis weinig aan heeft. In zulke complexen is geen kier of spleet te bekennen.

Kraamafdelingen

Niet alleen de sloopactiviteiten hebben kwalijke impact op het vleermuizenbestand. Het klimaat verandert en dus doen bewoners, woningbouwcorporaties en de gemeente hun best om duurzamer te wonen. Woningen worden gerenoveerd en beter geïsoleerd. Maar de vrouwtjes van de gewone dwergvleermuis verblijven juist graag in grote aantallen in spouwen van flatgebouwen. Hier leven ze met hun jongen in een soort commune. Het is het kloppend hart van de vleermuizenmaatschappij: de kraamafdelingen waar moeders helpen met de bevalling en waar ze later op elkaars kinderen letten als er op insecten gejaagd moet worden. 

Juist deze kolonies lopen risico’s bij na-isolatie. Bestaande spouwen worden gevuld met schuimkorrels of anders isolatiemateriaal dat onder druk naar binnen wordt gespoten. In het ergste geval helpt een onwetende uitvoerder tientallen vleermuizen om zeep. In het beste geval staan ze alleen op straat.

Beschermd

Mensen vragen vaak: ‘Kan dat allemaal zomaar? Vleermuizen zijn toch beschermd?’ Daar hebben ze een goed punt. Vleermuizen zijn inderdaad beschermd. Woningbouwcorporaties, ontwikkelaars en de gemeente getroosten zich veel moeite om bij de vernieuwing en verduurzaming van de Rotterdamse woonvoorraad rekening te houden met vleermuizen. 

Kolonies worden vooraf opgespoord en eerst keurig uit de huizen gedreven voor de sloopkogel er tegenaan gaat. Met vleermuiskasten probeert men het woontekort enigszins goed te maken. Noodwoningen, waarvan eigenlijk niemand echt zeker weet of ze voldoen aan de woonbehoeften van de gevleugelde daklozen.

Natuurinclusief

Is er voor deze sloopvluchtelingen opvang mogelijk in de regio Rijnmond? Het is moeilijk te zeggen. De gedachte is dat er nog voldoende geschikte gebouwen over zijn. Aan bouwwerken heeft de architectuurstad van Nederland bepaald geen gebrek. Het is alleen de vraag of dat aanbod intussen niet hard aan het teruglopen is. Niet alle gebouwen die op het oog geschikt lijken voor vleermuizen zijn dat ook. Sommige liggen te ver van het park, in een stenige wijk waar nauwelijks voedsel te vinden is. Voor vrijgezelle mannetjes is dat niet zo’n probleem. Een paar muggen in een achtertuin en dan kruipen ze wel weer achter een lekkende regenpijp, maar voor de vrouwenkolonies is dat geen optie. 

De beste aanpak is er een waarbij de nieuwbouw zodanig wordt ingericht dat deze ook mogelijkheden biedt aan vleermuizen. Dan hoeft niet ieder gebouw bewoond te worden, maar in ieder geval ontstaat zo een breed en divers woonaanbod dat aan de vraag kan voldoen. Sommige steden doen dat al. Men noemt dat natuurinclusief bouwen. Een gemeente stelt dan als eis aan ontwikkelaars dat alle nieuwbouw voorziet in woonruimte voor flora en fauna. Niet alleen vleermuizen dus, maar ook vogels, insecten en groene daken.

Ecologisch denken

Waar andere steden eisen stellen aan nieuwbouw, volstaat Rotterdam tot op heden met een inspiratiedocument. Voor een stad met een immense bouwopgave zet dat maar weinig zoden aan de dijk. Het stadsbestuur laat het na de regie te pakken. En dat terwijl Rotterdam dit jaar een Uitvoeringsagenda biodiversiteit heeft gelanceerd om de ecologie in de stad juist beter te positioneren. 

Daarbij groeit langzaam het besef dat ecologie een wetenschap is die zich richt op samenhangende relaties. Je kunt niet eenzijdig iets veranderen en dan verwachten dat al het andere hetzelfde blijft. In zijn kritiek op de Ontwerp Omgevingsvisie van Rotterdam schreef Piet Vollaard dat vorige maand ook. Hij bepleit dat ecologische vraagstukken centraal moeten komen te staan in gemeentelijke besluitvorming omdat deze thema’s beleidsvelden overstijgen. 

Daar is wat voor te zeggen, want nu lijkt het erop dat Rotterdam met de ene hand iets opbouwt om het met de andere weer af te breken. Veel bewoners van deze stad zijn daar niet mee gediend. Uit solidariteit gaan de Rotterdamse vleermuizen daarom deze week de straat op om de hele nacht te krijsen uit protest. Het is jammer dat het aan dovemansoren gericht zal zijn.

Over deze serie

Dit artikel is een samenwerking met Natuurhistorisch Museum Rotterdam. Deze organisatie heeft geen invloed gehad op de inhoud van het artikel. Lees hier meer over samenwerkingen.

versbeton_opinierubriek-02

Lees meer

Waarom de Omgevingsvisie niet de economie maar de ecologie centraal moet stellen

Opinie over de Omgevingsvisie waar volgens Piet Vollaard de ecologie leidend moet zijn.

Verder lezen?

Word lid van Vers Beton voor €7,50 per maand. De eerste maand lees je gratis!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. Scheikundige tak rondom de verwerking van aardolie. ↩︎
  2. Het geheel van energiebedrijven en hun gebouwen (in de haven). ↩︎
  3. De politieke mengkleur van het blauwe liberalisme en het rode sociaaldemocratie. ↩︎
  4. Het getal nul is in zekere zin de basis van de mathematica, en daarom van alle wetenschap, zelfs van de economische wetenschap. Nul staat ook buiten de getallenorde en hiërarchie. Het is negatief noch positief. Het kan alle overige getallen tot zichzelf reduceren: 0 x A = 0; ecologie x economie = ecologie. ↩︎
Andre

André de Baerdemaeker

André de Baerdemaeker (1979) kwam als schoffie van Zuid in aanraking met de zieke en gewonde vogels van Vogelklas Karel Schot. Misschien werd hij daarom wel biologieleraar. Later ruilde hij zijn krijtje in voor een verrekijker: hij werd ecoloog bij Bureau Stadsnatuur en onderzoekt Rotterdamse levensvormen. Bij voorkeur wanneer de zon schijnt.

Profiel-pagina
Screenshot-20170723-161008

Esther Lankhaar

Illustrator

Esther Lankhaar heeft een achtergrond in de jeugdhulpverlening en het maatschappelijk werk en werkt nu als illustrator.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.