Advertentie

VB – vacaturebank – banners – Hardwerkende – klik hier! – 1456×180
Voor de harddenkende Rotterdammer
Vers Beton – Laura Hopmans – Wat valt er te kiezen schuld armoede
Beeld door: beeld: Laura Hopmans

Rotterdam is al jaren de stad met de meeste armoede in Nederland. Het aantal huishoudens met een laag inkomen is met 12,8% bijna twee keer zo hoog dat het landelijk gemiddelde van 6,8%.  Wat zijn de partijen van de plan hier aan te doen?

Wat is armoede?

Het CBS bepaalt de armoedegrens aan de hand van het maandelijks besteedbaar inkomen. In 2020 lag de grens voor een alleenstaande op €1.100 per maand, voor een stel was dat €1.550. Met twee minderjarige kinderen was de grens voor een stel €2.110 euro en voor een éénoudergezin €1.680 euro. Het statistiekbureau van de gemeente Rotterdam, het OBI, hanteert een iets ruimere definitie dan het CBS, en komt uit dat zo’n 20% van de Rotterdammers in armoede leeft. Dat zijn ongeveer 50.000 huishoudens. Dat aantal is redelijk stabiel gebleven over de afgelopen vier jaar.

Hoe zien de partijen armoede?

Sommige partijen besteden meer aandacht aan armoede (DENK, Socialisten 010, BIJ1, PvdD, GroenLinks, CU, PvdA, D66), en andere een stuk minder (VOLT, CDA, VVD, Leefbaar Rotterdam). De partijprogramma’s ademen ook de verschillende overtuigingen over hoe armoede ontstaat, hoe mensen er in belanden, én er ook eventueel weer uit zouden kunnen komen. 

Partijen op de rechterflank gaan uit van de kracht en verantwoordelijkheid van het individu om iets aan haar eigen positie te doen, zolang er voldoende banen zijn. Partijen op de linkerflank zien armoede als iets dat mede ontstaat door omgevingsfactoren, zoals bijvoorbeeld ongelijkheid in kansen in het onderwijs, toegang tot zorg en de arbeidsmarkt. In dat opzicht is armoede geen op zichzelf staand issue, maar moet het gezien worden in het licht van andere onderwerpen, zoals onderwijs, inclusie en diversiteit en wonen. 

De partijen verschillen in hoeverre ze racisme, seksisme en andere vormen van structurele uitsluiting in verband brengen met hun standpunten over (langdurige) armoede, en welke ‘kruispunten’ ze benadrukken (lees hiervoor ook het eerste artikel in deze serie over samenleven, diversiteit en integratie.) BIJ1 is hier het rigoureust in; het hele partijprogramma schetst een intersectionele1 aanpak. In de sociaaleconomische standpunten van DENK is veel aandacht voor discriminatie van mensen met een migratieachtergrond. Socialisten010 impliceren dat armoede samenhangt met klasse, en voortvloeit uit het kapitalisme. 50Plus en Leefbaar hebben oog voor armoede onder ouderen. 

Opvallend: PvdA stelt voor om een ‘brede welzijnsindicator’ in te voeren, waarin naast inkomen ook gekeken wordt naar ‘tevredenheid met mentale en fysieke gezondheid, sociaal functioneren, woonomgeving en opleiding en werk.’ Ook de Partij voor de Dieren stelt een alternatief model voor een die gebaseerd is op de ‘donuteconomie’.2 Dat is een opvatting van de economie waarin welzijn van mens, dier en planeet voorop staan, in plaats van economische groei en inkomen.

Toeslagenaffaire en eennoudergezinnen

Volgens het OBI dealen vrouwen, mensen met een  ‘niet-westerse migratieachtergrond’, 65-plussers, bijstandsgerechtigden en laagopgeleiden buitenproportioneel vaak met lage inkomens. Opvallend is ook dat 8% van de kinderen in Rotterdam opgroeit in een huishouden met een laag inkomen. Dat zijn 21.000 kinderen. Ruim 60% van deze kinderen maakt deel uit van een eenoudergezin. 

Een aantal partijen erkent dat eenoudergezinnen relatief vaak in armoede leven. De ChristenUnie pleit voor een fonds voor jonge alleenstaande ouders. GroenLinks wil dat de gemeente schulden kan overnemen van gezinnen met kinderen. De SP en DENK komen met praktische suggesties, zoals het verstrekken van gezond schoolontbijt, en kindertandartsen aan school (SP). 

Een aantal partijen benoemen dat in Rotterdam veel gezinnen wonen die slachtoffer waren in de toeslagenaffaire. CU, BIJ1, D66 en de SP willen verdere juridische en maatschappelijke ondersteuning voor deze gezinnen. De SP ziet dit in de vorm van uitbreiding van de Juridische Loketten. Het CU en D66 willen voorrang voor deze gezinnen in de schuldhulpverlening. BIJ1 wil een overname van de schulden van getroffen gezinnen door de gemeente. DENK wil dat de gemeente gratis kinderopvang subsidieert. Ook wil DENK de kostendelersnorm afschaffen; de regeling waarin het inkomen van volwassen huisgenoten meetellen in de berekening van de bijstand die iemand krijgt.

Invulling participatiewet en tegenprestatie

Sinds 2015 regelt de participatiewet de uitkering van bijstand, met als doel: mensen die kunnen werken aan het werk te krijgen. De invulling van de landelijke participatiewet verschilt tussen de partijen. De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering ervan. 

Zoals vanouds zijn de linkse partijen voorstander van een meer coulante uitvoering van de participatiewet, met veel ruimte voor ‘menselijkheid en maatwerk’, terwijl de partijen op rechts vooral hameren op het verminderen van het aantal bijstandsgerechtigden en het aanpakken van fraude. De PvdD, BIJ1 GroenLinks en Socialisten010 pleiten expliciet voor het afschaffen van de verplichte tegenprestatie. PvdA, D66, 50Plus en CU zijn voor een tegenprestatie op maat, waarbij het maatschappelijk belang voorop staat, zoals bijvoorbeeld bij mantelzorg en vrijwilligerswerk.

Leefbaar Rotterdam benadrukt behoud van de ‘werkbonus’; een extra bedrag dat je als bijstander mag verdienen zonder dat je uitkering gekort wordt. Socialisten010, GroenLinks en D66 pleiten voor uitbreiding van die bonus.

De VVD stelt dat voor armoedebestrijding “werk structureel de beste oplossing is”, en benadrukt het belang van een tegenprestatie, omdat het belangrijk is dat “mensen blijven meedoen in de samenleving” en dat “wie minder bijdraagt ook minder een beroep kan doen op de samenleving.” De VVD ziet, net als het CDA, vooral belang in verruiming van het scholingsfonds, zodat mensen sneller weer aan het werk kunnen. Leefbaar benadrukt handhaving: “Bijstandsfraude is ontoelaatbaar en moet keihard aangepakt worden”.

Gemeentelijke belastingen en Rotterdampas

Het kwijtschelden van de gemeentelijke belastingen, zoals de afvalstoffenheffing, is in het huidige beleid een belangrijk middel om gezinnen met lage inkomens tegemoet te komen. De PvdD en CU en DENK pleiten voor verruiming van die kwijtschelding.  De VVD wil juist af van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Socialisten010 wil “meer geld ophalen door gemeentelijke belastingen te verhogen voor hogere inkomens en bedrijven”, en verlaagt deze juist voor lagere-  en middeninkomens.

Ook de Rotterdampas wordt ingezet voor armoedebestrijding. Naast korting op de kaart die we kennen voor leuke uitjes, krijgen ouders en ouderen met een minimuminkomen een tegoed gestort die ze kunnen uitgeven bij geselecteerde winkels. PvdD wil een uitbreiding van dat tegoed, en dat dierenartsen- en winkels ook betaald kunnen worden met de pas. GroenLinks en DENK willen een uitbreiding van producten dat met de pas gekocht kan worden, maar zeggen niet welke. Het CU wil een verhoging van vijfentwintig euro van het tegoed voor kinderen tot twaalf jaar. BIJ1 wil het jeugdtegoed niet meer op de Rotterdampas storten, maar vervangen door een kindgebonden budget dat rechtstreeks op de rekening van ouders gestort wordt om stigmatisering aan de kassa te voorkomen, en zodat “mensen die gebruik maken van het budget zelf kunnen bepalen hoe, waar en waaraan het geld wordt uitgegeven”.

Basisinkomen, basisbanen en ‘open hiring’

PvdD en GroenLinks stellen voor om in Rotterdam te experimenteren met een basisinkomen. Nieuw, en populairder deze verkiezing lijkt de basisbaan te zijn (PvdA, DENK, GroenLinks, CU, D66, CDA). Wat dat precies inhoudt verschilt per partij. Volgens het CDA is een basisbaan een: “door overheid en bedrijfsleven samen gecreëerde en maatschappelijk relevante baan voor mensen uit de bijstand”, en meent dat “niet de bijstand het vangnet zou moeten zijn, maar het recht op een basisbaan.” Socialisten010 spreken van “duizenden gemeentebanen”, zonder dat ze specificeren wat die banen zouden zijn. 

Andere partijen zoals: Leefbaar Rotterdam, CDA,  GroenLinks en PvdD opperen ‘open hiring’, een open sollicitatieprocedure waarbij wie als eerst komt wie als eerst maalt als oplossing om ofwel discriminatie op de arbeidsmarkt tegen te gaan (GroenLinks), of bij de gemeente zelf als werkgever (PvdD), of in het algemeen mensen sneller aan het werk te krijgen (Leefbaar Rotterdam, CDA).

Werkende armen

Volgens het OBI hebben van de werkenden armen vooral ZZP’ers de grootste kans op een laag inkomen. 

PvdA en GroenLinks zijn voor een minimum inkomen voor ZZP’ers die in dienst zijn van de gemeente (€35 PvdA, €20 GL). Ook pleiten ze voor een minimumloon van €14 voor mensen in dienst van de gemeente. Daarnaast pleiten DENK, SP en Socialisten010  in het algemeen voor een minimumloon van €14 of €15, hoewel dat landelijke wetgeving betreft. DENK wil meer vaste aanbestedingscontracten van de gemeente. D66 wil aanvullende bijstand voor ZZP’ers toegankelijker maken. 50Plus zegt dat ZZP’ers meer steun verdienen van de overheid, maar vermeldt niet hoe. BIJ1 benadrukt dat de positie van sekswerkers niet even goed is als die van andere zelfstandigen. De partij pleit daarom tegen de vergunningplicht van sekswerkers,3 en wil niet dat de gemeente boetes uitdeelt aan sekswerkers zonder vergunning. DENK zegt te willen voorkomen dat werkenden in armoede leven, maar zegt niet hoe.

Schuld en vermogen

Naast inkomen is financieel vermogen natuurlijk bepalend voor hoe goed huishoudens rond kunnen komen. Een kwart van de Rotterdamse huishoudens heeft een negatief vermogen, ofwel schulden. Dat is iets meer dan in Amsterdam en in Den Haag. In 2018 stonden 50.800 Rotterdamse huishoudens problematisch diep in het rood, met een schuld van meer dan 5000 euro.  Dat is 16% van alle huishoudens in Rotterdam.

BIJ1, PvdD, PvdA, CU, Groenlinks en D66 zijn voor een coulante betalingsregeling van schulden en willen dat de gemeente vaker schulden overneemt van gezinnen met betalingsproblemen. Volgens GroenLinks zouden hiervoor gemeentelijke ambtenaren meer bevoegdheid moeten krijgen (GroenLinks). De PvdD, PvdA en CU wil dat het Fonds Bijzondere Noden, met een gemeentelijk krediet fonds komen om die kwijtscheldingen uit te betalen verhogen. Ook moet de pilot van het ‘Jongeren Perspectief Fonds’, een stichting die zich inzet voor het schuldenvrij maken van jongeren, verlengd worden (GroenLinks, D66, DENK). Deze partijen, en ook VOLT, BIJ1 en het CDA, willen op wijkniveau een aanspreekpunt of vertrouwenspersoon die huishoudens en jongeren met problematische schuld eerder in het vizier krijgen. 

Sommige partijen zijn niet tevreden over de huidige uitvoering van schuldhulpverlening door commerciële partijen. Zo wil 50Plus “ingrijpen op het verdienmodel van schuldenproblematiek” en DENK, PvdA en CU willen een zwarte lijst van malafide bedrijven in de schuldhulpverlening.  GroenLinks en de PvdD willen de taak helemaal uit de private sector halen. BIJ1 verklaart de strijd aan te willen gaan met de ‘schuldeneconomie’.

De rechtse partijen schrijven over minder schuld. De VVD ziet een belangrijke taak in schuldhulpverlening, omdat het “niet alleen zinvol is om mensen te helpen, maar ook helpt bij de preventie van criminaliteit.” Leefbaar stelt dat ze Rotterdammers met schuld wil helpen, maar vraagt wel iets van hen terug; zij mogen geen nieuwe schulden meer aangaan.

Waar zijn de partijen het wel over eens?

Vrijwel alle partijen zien een taak weggelegd voor de gemeente als het gaat om ondersteuning van mensen die willen omscholen naar ‘kansrijke’ sectoren zoals de zorg, onderwijs, en IT. Ook zijn de woorden ‘maatwerk’ of ‘menselijke maat’ te lezen in alle partijprogramma’s, behalve die van Leefbaar Rotterdam (bij de VVD één keer, als het gaat om ‘van het gas af gaan’).De partijen zijn het eens dat er een vereenvoudiging van de bureaucratie omtrent  bijstand en belastinginning moet komen (een kreet die al jaren in ieders programma te lezen is).

Serie: Wat valt er te kiezen? 

Vers Beton vat de vele verkiezingsprogramma’s samen in de serie ‘Wat valt er te kiezen’. Zo kunnen de lezers in één keer te weten komen wat de plannen van de politieke partijen zijn ten aanzien van thema’s als wonen, economie, klimaat, mobiliteit en samenleven. 

We kijken naar verkiezingsprogramma’s of standpunten van Leefbaar Rotterdam, VVD, D66, GroenLinks, CDA, PvdA, Partij voor de Dieren, 50PLUS, ChristenUnie, SP, Denk, Socialisten010, Volt en Bij1. 

Vers Beton vindt het belangrijk dat alle Rotterdammers zich goed kunnen informeren, daarom staat deze serie artikelen niet achter een harde betaalmuur. Je kunt ons steunen en onbeperkt lezen door lid te worden.

Bekijk ook wat er op andere thema's te kiezen valt!

Lees meer

Je kunt deze banner wegklikken!

... maar je kunt ook lid worden van Vers Beton voor €7,50 per maand. De eerste maand lees je gratis.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. Intersectie betekent kruispunt. Intersectionaliteit is kruispuntdenken, ofwel de samenhang van factoren zien. Het gaat ervan uit dat alle vormen van discriminatie of privilege, zoals gender, ras, klasse, opleiding, inkomen, seksualiteit, leeftijd, religie, gezondheid, samen bepalen hoeveel of weinig macht en zelfbeschikking iemand heeft. ↩︎
  2. Het diagram van dit model is in de vorm van een donut. ↩︎
  3. In Rotterdam (en onder eventuele nieuwe landelijke wetgeving, nog in de maak) zijn sekswerkers verplicht zich te registreren en sekswerk is dus alleen legaal met vergunning (onder de nota prostitutie en seksbranche 2015). Handhaven daarvan zou dus betekenen dat de gemeente boetes uitdeelt aan sekswerkers zonder vergunning. ↩︎
Manon

Manon Dillen

Manon (1992) is econoom en filosoof. Ze heeft haar hart verloren aan de stad die er geen schijnt te hebben.

Profiel-pagina
Laura Hopmans

Laura Hopmans

Laura Hopmans (1983) groeide op in een dorpje in Brabant, maar had al snel Rotterdam ontdekt waar ze is gaan wonen en studeren. In 2010 ronde ze de opleiding illustratie af aan de Willem de Kooning academie. Haar werk barst uit z’n voegen van landelijke, jaren 70 en mode-fotografie invloeden.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.