Advertentie

VB – vacaturebank – banners – Hardwerkende – klik hier! – 1456×180
Voor de harddenkende Rotterdammer
Vers Beton – Laura Hopmans – 20 jaar Leefbaar Rotterdam – 2021
Beeld door: beeld: Laura Hopmans

Als je vier jaar geleden voorspelde dat Leefbaar Rotterdam en DENK samen in een college zouden komen, had iedereen je voor gek versleten, maar nu is het dan toch zover. Het college van Leefbaar, VVD, D66 en DENK staat in de startblokken. Dat is niet eens gek, want in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen hadden Leefbaar en DENK één grote overeenkomst: ze wilden coûte que coûte besturen. Leefbaar-lijsttrekker Robert Simons zei in het AD: ‘als we weer de grootste worden, ga ik er vanuit dat we sowieso in het bestuur komen.’ DENK-lijsttrekker Faouzi Achbar noemde besturen ‘de hoogste tijd’.

Hoe dan? Achbar noemde Leefbaar afgelopen maart nog ‘geen natuurlijke partner’. Leefbaar heeft immers uitspraken gedaan die veel mensen pijn deden. Als de ideeën van DENK worden omarmd, kan er natuurlijk gepraat worden, zei Achbar. Zo komen we op de vraag: heeft Leefbaar de DENK-ideeën omarmd? Nu het coalitieprogramma bekend is kunnen we daar een analyse van maken: wat waren in maart de speerpunten van Denk en Leefbaar en wat is daarvan overgebleven? Hiervoor moeten we kijken naar de kernthema’s tijdens de verkiezingscampagne: diversiteit bij DENK en veiligheid bij Leefbaar.

Diversiteit

Voor DENK was diversiteit en discriminatiebestrijding het belangrijkste speerpunt. In het AD praat Achbar over makelaars die huizen niet willen verhuren en vrouwen met hoofddoek die worden uitgescholden. Denk wil een hele rits aan maatregelen, zoals diversiteitsquota: binnen adviesorganen moet minstens vijftig procent van de mensen een diverse achtergrond hebben. Ook moet het politiekorps een afspiegeling worden van de samenleving en agenten mogen voortaan een hoofddoek dragen. Denk maakt zich zorgen dat kinderen van kleur een te laag schooladvies krijgen. Daarom moet de eindtoets zwaarder wegen dan het advies. Ook wil DENK een diversere programmering bij Rijnmond.

Leefbaar Rotterdam wil al decennialang het omgekeerde. In het AD pleitte Simons tegen ‘über-correctheid’ en ‘dingen niet meer mogen zeggen’. Hij bekritiseert BIJ1 omdat daar huidskleur ‘uitgangspunt van beleid’ is. Hij wil geen excuses aanbieden voor zaken die in het verleden zijn gebeurd, is tegen in zijn optiek ‘radicale ideologieën’ zoals de politieke islam, Black Lives Matter en woke en vindt dat de belangrijkste discriminatie die van vijftigplussers is, want die kunnen nauwelijks een baan vinden. Islamitisch onderwijs zou volgens Leefbaar ontmoedigd moeten worden, maar DENK wil dat onderwijs juist ondersteunen.

In het coalitieprogramma blijft van beide visies weinig over. We lezen dat iedere Rotterdammer erbij hoort en dat de Grondwet en rechtsstaat leidend zijn. Voor iedereen gelden dezelfde regels. Het is een opmerkelijke passage want dit hoeft helemaal niet afgesproken te worden: het geldt sowieso. Het houdt wel een mooi midden tussen de twee uitersten. Leefbaar en DENK kunnen met deze passage beiden beweren dat hun achterban niet wordt benadeeld ten opzichte van andere groepen.

Ook qua specifieke maatregelen blijft er weinig over van alle voornemens: er komt wel extra capaciteit voor discriminatiebestrijding en er worden her en der afspraken gemaakt om discriminatie terug te dringen. Ook hier wordt het midden gevonden: Denk kan zeggen dat er inspanningen zijn, Leefbaar kan erop wijzen dat die vrijblijvend zijn geformuleerd. Dat geldt ook voor het gemeentelijke personeelsbestand: deze moet een afspiegeling worden van de samenleving, aldus het akkoord. Het is een duidelijke wens van DENK die gaat in de richting van quota, maar één zin verderop staat de wens van Leefbaar al: de kwaliteit van het personeel geeft nog steeds de doorslag.

De belangrijkste overwinning van DENK is dat er in 2023 aandacht komt voor het slavernijverleden, ongeacht de bezwaren van Leefbaar. Straatnamen of -beelden die refereren aan het koloniale verleden gaan niet weg, maar er blijven wel QR-codes met toelichtingen. Dat is alles: geen maatregelen over schooladviezen, islamitisch onderwijs, een diversere programmering bij Rijnmond of de hoofddoek bij de politie.

Veiligheid

Leefbaar had veiligheid als prioriteit, een onderwerp dat DENK vrijwel negeert. Simons pleit voor mosquito’s tegen rondhangende jongeren, cameratoezicht en hufterboetes voor veelplegers. Over mosquito’s wil hij geen ‘lange ideologische discussies’. Simons wil dat de boetes omhoog gaan voor ouders wiens kind met een mes wordt opgepakt, preventief blijven fouilleren en geen geklaag dat dat ‘etnisch profileren’ is. Op sommige plekken in de stad wonen alleen gekleurde mensen en dus worden zij bij fouilleeracties gecontroleerd. Hij wil wel kijken naar preventie van criminaliteit, maar ‘geen soft gedoe’.

Het eerste hoofdstuk van het coalitieakkoord begint met veiligheid, helemaal in lijn met hoe Leefbaar dit graag ziet. Maar of het ook de hardheid heeft die Leefbaar wil valt te betwijfelen. De coalitie accepteert niet dat veel Rotterdammers zich onveilig voelen. Het kader voor de bestrijding van misdaad is volgens het college de rechtsstaat: inwoners zijn gelijkwaardig en strafbare feiten worden niet geaccepteerd, wie ze ook begaat. Ook dit is een gemakkelijke manier om de angel uit tegenstellingen te halen: de rechtsstaat geldt sowieso, ook als het college dat niet afspreekt.

Leefbaar krijgt voor elkaar dat veel middelen op het brede terrein van veiligheid blijven bestaan, maar vaak met een voetnoot die Leefbaar zelf nooit zou hebben bedacht. Preventief fouilleren blijft mogelijk, maar de coalitie is tegen etnisch profileren en probeert dat met gerichte trainingen tegen te gaan. Mosquito’s blijven een optie maar er komt wel een periodieke evaluatie waarin ook jongeren een stem krijgen. In cameratoezicht wordt meer geïnvesteerd, maar alleen als andere maatregelen niet helpen. Of het toezicht wel doelmatig is, wordt regelmatig bekeken.

Gevolgen voor Leefbaar en DENK

Met dit akkoord kunnen de tegenpolen van weleer allebei vertellen dat ze veel hebben binnengehaald: Leefbaar krijgt maatregelen op het gebied van veiligheid die anders wellicht in de prullenbak waren beland. DENK krijgt aandacht voor het slavernijverleden en een divers personeelsbestand bij de gemeente. We zien dit ook bij een thema als statushouders: de coalitie wil ze wel opvangen, maar met mate: een maximum aantal, alleen bij nood, op kleine locaties en indien mogelijk gezinnen. DENK en Leefbaar kunnen het beiden in eigen richting uitleggen: het zijn er meer dan Leefbaar zou willen, maar wel met mitsen en maren waarvan weer onduidelijk is of ze in de praktijk haalbaar zijn. Het kan allemaal zowel in het voordeel van Leefbaar als van DENK uitvallen. Dat dit alsnog tot verdeeldheid kan leiden ligt voor de hand.

Stel dat de coalitie de periode afmaakt. Wat is dan het perspectief van de twee oude kemphanen? Er is een fundamenteel verschil. Leefbaar stelt zich steeds gematigder op en daardoor is deze coalitie een optie geworden. Dit geeft ruimte voor extremere partijen, waarvan Forum voor Democratie de belangrijkste is, al is het nieuwe FvD-raadslid vooralsnog onzichtbaar. Critici van de multiculturele samenleving kunnen steeds minder goed bij Leefbaar terecht en daar zullen politieke nieuwkomers vroeg of laat op inspelen.

DENK heeft het makkelijker. De concurrentie van NIDA is verdwenen en BIJ1 richt zich weliswaar ook op Rotterdammers van kleur, maar met een totaal ander geluid. Het is niet waarschijnlijk dat zich op deze flank nog meer partijen aandienen. Er is nog een voordeel: Leefbaar kan te maken krijgen met klagende leden, maar DENK heeft sowieso geen lokale afdelingen. DENK-wethouders kunnen dus meer dan die van Leefbaar hun eigen gang gaan. Voor Leefbaar is deze coalitie dus risicovoller dan voor DENK.

Chris Aalberts

Chris Aalberts

Chris Aalberts schrijft en spreekt over de relatie tussen burgers en politiek. Daarnaast doceert hij aan de Erasmus Universiteit.

Profiel-pagina
Laura Hopmans

Laura Hopmans

Laura Hopmans (1983) groeide op in een dorpje in Brabant, maar had al snel Rotterdam ontdekt waar ze is gaan wonen en studeren. In 2010 ronde ze de opleiding illustratie af aan de Willem de Kooning academie. Haar werk barst uit z’n voegen van landelijke, jaren 70 en mode-fotografie invloeden.

Profiel-pagina