Advertentie

VB – vacaturebank – banners – Hardwerkende – klik hier! – 1456×180
Voor de harddenkende Rotterdammer
Vers Beton – Joep Brouwer – Talk of the town – 2 – 2022
Beeld door: beeld: Joep Brouwer

Afgelopen donderdagmiddag 24 november stroomde de Arminiuskerk vol met studenten en docenten van Hogeschool Inholland, maatschappelijk werkers en zorgverleners. De kersverse lector Richard de Brabander, verbonden aan de opleiding Social Work, hield zijn eerste speech. Het publiek was nieuwsgierig, want De Brabander geldt als een criticus van de wijze waarop maatschappelijk werk wordt gedoceerd en in de praktijk gebracht.

“Ons dominante zorgperspectief legt de nadruk op het individu activeren”, zegt De Brabander. “In navolging van het liberale overheidsbeleid ligt het accent in onze sector nog steeds op zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid”. Wie niet meer kan aanhaken, heeft dat dan aan zichzelf te danken. Het is de taak van de zorgverlener dat individu weer op de rit te helpen. Die opvatting deugt niet, vindt de lector. “Want de cliënt is geen mechaniekje dat na het aandraaien van een schroefje weer soepel draait.”

Nadat De Brabander een opleiding aan de sociale academie had afgerond, studeerde hij filosofie aan de Erasmus Universiteit. Hij promoveerde in 2003 en schreef een aantal kritische studies, waaronder Wees positief (2022), een genadeloze aanklacht tegen de heersende retoriek van het positieve denken en de notie van empowerment.

Overheid en zorginstellingen streven ernaar burgers in hun eigen kracht te zetten, maar in de praktijk blijkt die aanpak vooral beleidsdoelen van de overheid te rechtvaardigen: “Burgers willen wat de overheid zegt wat ze willen”. Het marktdenken heeft de zorg en het maatschappelijk werk diepgaand beïnvloed: de burger moet in zichzelf investeren, aan persoonlijke groei werken, een positieve levensinstelling hebben. Dan komt het allemaal goed. De Brabander gruwt van dat verhaal en kiest voor een ander perspectief. Niet gericht op het individu, maar op de relaties tussen mensen en de gemeenschappen waartoe ze zich verhouden.

“Ik ben niet tegen zelfredzaamheid en eigen regie of participatie”, zegt De Brabander. “Wel zet ik vraagtekens bij de manier waarop deze begrippen op zelfgenoegzame manier als vanzelfsprekend worden gebruikt. In het gedachteloos herhalen van wat vanzelf spreekt gaat onverschilligheid schuil. Wie onverschillig is, heeft geen oog voor verschil, voor het andere dat niet binnen het verhaal past.”

In die lezing in de Arminiuskerk introduceerde hij het begrip ‘ecosociaal werk’: maatschappelijk werk moet in de context van een transitie naar een duurzame samenleving worden gezien. De Brabander wil met zijn lectoraat kwetsbaarheid en sociale uitsluiting vanuit een ecologisch perspectief aan de orde stellen. “Ik wil een persoon in relatie tot zijn omgeving centraal stellen”, zegt hij. “De klimaatcrisis en sociale problematiek zijn steeds vaker met elkaar verbonden. De klimaatcrisis is een maatschappelijke crisis. Het traditionele maatschappelijk werk is nog te sterk gericht op een aanpassing en deelname aan een samenleving waarin het heersende economische denken dominant is. En dat denken heeft de klimaatcrisis alleen maar verergerd. Het gaat in ecosociaal werk niet alleen om ‘groen’, maar ook om kansengelijkheid, genderissues en mentaal welbevinden.”

Hij wijst op de rol die maatschappelijk werkers in Engeland spelen in het ondersteunen van groepen die actievoeren tegen de vervuiling van hun drinkwater en parken in hun leefomgeving. Hij noemt Rotterdamse initiatieven als Stadstuin Rotterdamse Munt en Pluspunt, een ‘werkcentrum voor Rotterdammers die een steuntje in de rug nodig hebben’. Hier krabbelen mensen weer op in ‘een superdiverse samenleving waarin iedereen kan zijn wie hij, zij of hen is’. Ook wil hij aandacht voor bewegingen als Extinction Rebellion, Black Lives Matter en #MeToo. Het zijn dit soort initiatieven waarop De Brabander zijn lectoraat wil aansluiten. In plaats van handboeken, schema’s en methodes te volgen, spoort de lector zijn toehoorders aan zich oprecht te interesseren voor de omgeving waarin hun cliënten zich bevinden.

Dat ecosociaal werk een accent op de klimaatcrisis legt is geen modieuze trend, vindt De Brabander. “De klimaatcrisis laat zien dat sociale uitsluiting steeds vaker plaatsvindt langs deze lijnen. Kwetsbare groepen lijden niet alleen onder weersextremen, maar ook onder de maatregelen die worden genomen. Ze wonen in de slechtst geïsoleerde woningen, hebben de hoogste gasrekeningen, geen geld voor zonnepanelen en krijgen geen subsidies voor een Tesla. Juist deze mensen profiteren het minst van de tegemoetkomingen die de transitie moeten stimuleren.”

Na zijn speech werd De Brabander formeel geïnaugureerd door Marije Deutekom, lid van het College van Bestuur van Inholland. Ze prees het kritische vermogen van de nieuwe lector en memoreerde diens afkeer van protocollen, managementvergaderingen en beleidsjargon. Ook kende ze het lectoraat een subsidie toe, om te onderzoeken of er ook een masteropleiding Ecosociaal Werk kan worden gestart.

Voor het publiek lag er een gedrukte brochure van de lezing gereed bij de uitgang. Maar toen ik de tafel had bereikt, waren alle honderdvijftig exemplaren al verdwenen. Dat belooft wat.

Je kunt deze banner wegklikken...

...maar je kunt ook lid worden van Vers Beton voor €7,50 per maand. De eerste maand lees je gratis!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Siebe Thissen

Siebe Thissen

Siebe Thissen is historicus. Hij schreef een aantal boeken over stadscultuur, waaronder Mooi van ver. Muurschilderingen in Rotterdam (2007) en Beelden. Stadsverfraaiing in Rotterdam sinds 1940 (2016). Onlangs verscheen van zijn hand De Jongen die van De Hef dook (2021).

Profiel-pagina
Pasfoto

Joep Brouwer

Illustrator

Sommige dingen wil ik tekenen, maar soms ook niet en dan volstaat alleen de herinnering. De dingen zijn gesprekken, situaties, een handeling. De vertaling van ding naar tekening heb ik altijd prettig gevonden.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.