Advertentie

VB – vacaturebank – banners – Hardwerkende – klik hier! – 1456×180
Voor de harddenkende Rotterdammer

Liever lezen? Onder de video vind je de uitgeschreven collegetekst.

Bron: beeld: youtu.be

Ik zou graag anderhalf uur college geven om deze vragen beantwoorden, maar ik heb een kleine tien minuten gekregen. Dat doet denk ik geen recht aan de omvang van het NPRZ en haar mogelijke effecten, dus enige bescheidenheid is ten eerste op zijn plek. 

Langdurige samenwerking

De eerste vraag die ik wil bespreken is: wat is het Nationaal Programma Rotterdam Zuid nu precies? Het is NPRZ is een langdurige samenwerking tussen belanghebbenden op Zuid. Dit betreft onder andere de gemeente, het Rijk (nationale overheid), scholen, woningbouwcorporaties, werkgevers en de bewoners. Het hoofddoel van het programma is om Rotterdam Zuid naar het sociaaleconomisch gemiddelde van de vier grote steden (Rotterdam, Amsterdam, Den Haag Utrecht) te krijgen. Ook wel de G4 genoemd. Het programma heeft een looptijd van twintig jaar, van 2011 tot en met 2031. 

Voor deel gaat het om beleid wat altijd al wordt gedaan, maar wel vanuit een meer intensieve samenwerking tussen partners en een duidelijk gemeenschappelijk doel (dat sociaaleconomisch gemiddelde van de G4 bereiken). Verder zijn er ook aantal extra programma’s die mede mogelijk worden gemaakt door extra geld van het Rijk. 

Hieronder valt onder andere de leertijduitbreiding. Dit betekent dat op dertig basisscholen in Rotterdam Zuid kinderen tien uur extra naar school gaan. Deze tien uur omvatten extra leeractiviteiten zoals huiswerkbegeleiding en taal- en rekenles, maar bijvoorbeeld ook sport- en cultuurlessen. Het hoofddoel is om betere resultaten te krijgen op de eindtoetsen en schooladviezen. 

Een ander onderdeel zijn de woningbouwrenovaties en sloop- en nieuwbouwprojecten op Zuid. Deze hebben de afgelopen jaren ook veel discussie opgeleverd, zoals viel te zien bij de Tweebosbuurt en de Fazantstraat. Dit roept denk ik de vraag op voor wie het NPRZ precies bedoeld is.

Niet duidelijk onderzocht

Waarom weten we relatief weinig over de effectiviteit? Dit heeft denk ik twee redenen. Ten eerste is Zuid een groot en dynamisch gebied. Er wonen meer dan 200.000 mensen. Er lopen daarom veel zaken door elkaar heen, waardoor het niet altijd duidelijk is welke processen invloed op elkaar hebben.

Ten tweede zijn de programma’s van NPRZ niet opgezet op een manier waardoor de effectiviteit duidelijk onderzocht kan worden. Neem als voorbeeld de leertijduitbreiding. Indien kinderen langer naar school gaan, wil je weten of dat tot hogere testresultaten en schooladviezen leidt. Daarvoor is echter niet voldoende om alleen naar leerlingen te kijken die meedoen aan leertijduitbreiding. 

Idealiter heb je ook een vergelijkbare groep leerlingen die niet meedoet aan de leertijduitbreiding, zodat je de ontwikkeling in resultaten kan vergelijken. De leertijduitbreiding is vanaf het begin stapsgewijs ingevoerd op de basisscholen, zonder rekening te houden met een duidelijke controlegroep. Vanuit wetenschappelijk oogpunt begin je idealiter met het eerst op een paar scholen in te voeren en dan de resultaten te vergelijken met andere soortgelijke scholen.

Onderwijsmobiliteit

Wat weten we dan wel als het gaat over de ongelijkheid in het onderwijs op Rotterdam Zuid? Daarvoor kijken we in de sociologie vaak naar onderwijsmobiliteit. Hier wordt gekeken hoe groot de kans is dat een kind een bepaald onderwijsniveau haalt afhankelijk van het opleidingsniveau van de ouders.

Hier zien jullie een resultaat uit onderzoek (zie video) dat binnenkort wordt gepubliceerd. De figuur weergeeft de relatie tussen het opleidingsniveau van de ouders (aan de linkerkant) en het onderwijsniveau van kinderen op middelbare school op Rotterdam Zuid als ze ongeveer 15 jaar zijn (aan de rechterkant). De dikte van de lijnen (of de stromen) geven aan hoe vaak een kind van ouders met bepaald opleidingsniveau op bijvoorbeeld het vmbo, havo of vwo zit. 

We zien hier een grote ongelijkheid. Kinderen van ouders die praktisch geschoold zijn of mbo deden, gaan relatief veel vaker naar het vmbo. Aan de andere kant gaan kinderen van ouders met hbo of universitair opleidingsniveau veel vaker naar het havo of vwo.

CK2A1199

Lees meer

Socioloog Gijs Custers: “We weten gewoon niet of maatregelen van NPRZ effectief zijn”

Interview met Gijs Custers: Is de leertijduitbreiding eigenlijk wel zo effectief?

Verder blijkt deze ongelijkheid vrij stabiel over tijd. De invloed van het opleidingsniveau van je ouders op welk niveau je volgt verandert niet echt over de tijd op Rotterdam Zuid. Dit kun je op twee manieren interpreteren. Aan de ene kant positief: de ongelijkheid neemt niet toe, terwijl hier wel veel zorgen over zijn. Aan de andere kant negatief: de ongelijkheid neemt ook niet af in de context van het NPRZ.

Dit zegt trouwens nog niet zoveel over effect van leertijduitbreiding zelf. Dat zijn we verder aan het uitzoeken. 

Nieuwbouw en woningen

En wat weten we over bouwen en wonen? Daarbij moeten we eerst kijken hoe de nieuwbouw op Zuid eruitziet. In het kader van het NPRZ zijn er diverse nieuwbouwprojecten voltooid afgelopen jaren. Bijvoorbeeld een project als Sprankelveld in Zuidwijk. Dit project zit gekeken naar de WOZ-waarde ongeveer in het midden van de nieuwbouwprojecten. Je kunt ook denken aan een project als Bayhouse in Katendrecht. Dit zit qua WOZ- waarde in de hoogste categorie van nieuwbouwprojecten.

Een centrale vraag is vervolgens wie de nieuwe bewoners zijn van deze projecten. Uit onderzoek van de gemeente is bekend dat de nieuwbouwprojecten op Zuid van de afgelopen tien jaar worden betrokken door bewoners die over algemeen hoger opgeleid zijn en hoger inkomen hebben dan de huidige bevolking van Zuid. Dat is denk ik geen verrassend gegeven.

Een andere belangrijke vraag is of die woningen ook worden betrokken door mensen uit Zuid zelf, die daarvoor op Zuid woonden?

Of dat gebeurt heeft vooral te maken met het type nieuwbouw: projecten met duurdere woningen trekken over algemeen minder bewoners uit Zuid. In de periode tot en met 2020 kwam bijna 60 procent van de bewoners die de nieuwbouw betrok uit Zuid zelf. Voor het meest recente jaar, 2021, is dit ongeveer 40 procent. Dat is dus een afname van bijna 20 procent. Dit valt te verklaren doordat in het recente jaar veel duurdere projecten zijn gerealiseerd dan de jaren daarvoor. 

Ik zal afronden en wil graag twee dingen meegeven. Ten eerste: we weten nog niet zo goed welke maatregelen precies bijdragen aan dat algemene doel (het bereiken van het sociaaleconomische gemiddelde van de G4). En ten tweede: wanneer we praten over de effectiviteit van het programma moeten we meer oog hebben voor welke bewoners van Zuid de maatregelen vooral goed werken (of juist niet).  

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Studio Erasmus van de Erasmus Universiteit. Deze organisatie heeft geen invloed gehad op de inhoud van het artikel. Lees hier meer over samenwerkingen.

Je kunt deze banner wegklikken...

...maar je kunt ook lid worden van Vers Beton voor €7,50 per maand. De eerste maand lees je gratis!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Gijs-Custers-2

Gijs Custers

Onderzoeker Erasmus Universiteit

Gijs Custers werkt als onderzoeker bij de Erasmus Universiteit en is tevens verbonden aan de Rotterdamse Armoedebestrijdingsbeweging (RAB). Hij woont in zijn favoriete stadsdeel Rotterdam-West.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.