Ga naar de inhoud

Luister naar de nieuwe podcast: Big Brother in de bijstand

Deel 1: Het heronderzoek

Bijna twintigduizend Rotterdammers in de bijstand werden van 2018-2021 opgeroepen voor een heronderzoek. Daarin werd gecontroleerd of zij nog recht hadden op een bijstandsuitkering. Ze moesten inzage geven in hun hele financiële administratie. Een inbreuk op hun privacy, zeggen de bijstandsontvangers in de podcast.

Bij een heronderzoek zijn er geen directe aanwijzingen dat er sprake is van fraude. Het is een controle om te kijken of er iets in de persoonlijke situatie is veranderd. Toch voelden de mensen die zo’n onderzoek kregen zich opgejaagd en geïntimideerd. In de podcast komen drie bijstandsgerechtigden aan het woord over hun afspraak op de Librijesteeg.

De drie werden geselecteerd omdat ze alleen wonen, in het kader van een zogenoemd ‘themaonderzoek’. Andere Rotterdammers werden uitgekozen door een algoritme of steekproefsgewijs uit de kaartenbak gevist. De ambtenaar die het heronderzoek uitvoerde, wist niet hoe de kandidaten waren geselecteerd.

Boodschappen voorgeschoten

In eerste instantie werd gekeken naar de bankafschriften van de laatste drie maanden. Daarnaast moesten de kandidaten alle identiteitsbewijzen, verzekeringspolissen en hun huurcontract laten zien. Sommige werden gedwongen ter plekke in te loggen bij hun bank. Een inbreuk op hun privacy, zeggen de geïnterviewden.

Luister hier een fragment van de podcast

Bij een van de vrouwen, Celina Rodriquez*, maakte de inkomensconsulent er een punt van dat ze haar zoon boodschappen had voorgeschoten die hij vervolgens had teruggestort op haar rekening. Ze kreeg een waarschuwing. Toen na afronding van het heronderzoek haar ex-man overleed en zij recht bleek te hebben op een weduwenpensioen, eiste de gemeente dat ze dit met terugwerkende kracht terugbetaalde – nog voordat het op haar rekening stond.

Kleine schendingen

“De emotionele en administratieve belasting van deze heronderzoeken is heftig”, vertelt onderzoeker Margot Kersing van de Erasmus Universiteit. Hen deed onderzoek naar de tactieken die mensen in de bijstand gebruiken om zich te onttrekken aan de ‘datahonger’ van de gemeente.

“De bijstandsgerechtigden hebben het gevoel dat ze de opdringerige vragen van ambtenaren niet kunnen weigeren. Ze weten immers dat kleine schendingen van de Inlichtingenplicht grote gevolgen kunnen hebben”, zegt de onderzoeker.

Kersing benadrukt dat er sprake is van een ongelijke machtsverhouding tussen gemeente en bijstandsontvanger. “Daarbij wees de gemeente mensen in de bijstand direct op hun plichten.” “Wie kwetsbaar is en niet voor zichzelf kan opkomen, komt in de problemen”, vult Rodriguez aan. “Ben je niet in staat om voor jezelf op te komen, dan ga je echt het schip in.”

Luister hier deel 1 van de podcast van Sascha Meijer en Saskia Klaassen:

Vers Beton · Big Brother In De Bijstand – Het Heronderzoek

De naam van Celina Rodriguez is op verzoek van de geïnterviewde gefingeerd. De echte naam is bekend bij de hoofdredactie. 

Dit is een productie van OPEN Rotterdam en Vers Beton en is mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek.

Gerelateerde inhoud

Wil je dit soort artikelen blijven lezen?

Vers Beton kan niet bestaan zonder haar leden. Lees onbeperkt artikelen op Vers Beton voor € 7,50 per maand, de eerste maand is gratis.

Misschien vind je dit ook interessant

  • Studentenprotest EUR: “Dit is leuk voor de solidariteit, maar doet natuurlijk niet echt iets”

    • Politiek

    Eén dag voor het aangekondigde studentenprotest bij de Erasmus Universiteit Rotterdam, besluit de driehoek de universiteit te sluiten. Ontheemd moeten de studenten op zoek naar een nieuwe protestlocatie. Romy van Dijk ging mee en werd vooral geconfronteerd met een slechte organisatie.

  • Pastors op het pluche? “Het is geen verbinder”

    • Politiek

    Nu de deadline van de formatie met rasse schreden nadert, moet Geert Wilders op zoek naar vertegenwoordigers van de PVV in een nieuw radicaal-rechts kabinet. Marco Pastors wordt vaak genoemd als kandidaat voor het Torentje of een ministerspost. Wie is Pastors en wat heeft hij bereikt in Rotterdam? Een profiel.

  • Wat doet een burgemeester eigenlijk? Vijf misvattingen rechtgezet

    • Politiek

    Wie zou er momenteel met lichte hartkloppingen op zijn of haar toetsenbord een cv zitten tikken? Maandag 13 mei sluit de vacature voor de nieuwe burgemeester van Rotterdam. Dan begint de zoektocht naar Aboutalebs vervanger. Maar wat doet een burgemeester eigenlijk? En welke kwaliteiten moet hij of zij hebben?

  • Alle artikelen

De agenda die je aan het denken zet

  • Rouwpatronen, informele vormen en verrassingen uit onverwachte hoeken. Op woensdagavond 5 juni staat in het Journalistiek Eetcafé het afscheid nemen centraal met meesterinterviewer en schrijver Frénk van der Linden. In deze vijfde editie wordt er in het wijkrestaurant de Carnisser Keuken besproken wat ons verbindt en onderscheidt, hoe het verlies van een dierbare ons leven kan beïnvloeden en hoe we dat vormgeven.

    Venue: De Carnisser Keuken
    Datum:
  • Tijdens deze publieke bijeenkomst wordt onder leiding van moderator Ferrie Weeda uitgebreid stil gestaan bij de 10 actiepunten en gaan publiek en experts in gesprek over aanscherping en concretisering van de actieagenda.

    Venue: Henket-paviljoen (Ingang via het Melkkoppad)
    Datum:
  • Ook dit jaar organiseert AIR-Architectuur Instituut Rotterdam een bijzondere filmavond op een unieke locatie in het festivalhart.

    Venue: Henket-paviljoen (Ingang via het Melkkoppad)
    Datum:
  • Bekijk de agenda

De leukste vacatures in en om Rotterdam

  • Als adviseur werk je samen met (communities van) ervaringsdeskundigen en informele organisaties die dicht bij bewoners staan. Dit netwerk is de basis van Warm Rotterdam. Je onderhoudt, versterkt dit netwerk en bouwt het verder uit. Je haalt ervaringen en kennis op en vertaalt dat, met het team, naar concrete acties of projecten. Op deze manier geeft Warm Rotterdam een stem aan mensen in armoede, bundelt hun kennis en adresseert en agendeert dit bij bestuur & politiek, beïnvloedt beleid en spreekt bedrijven aan op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid bij de aanpak van armoede. 

  • Ben jij een kunstenaar of kunstcollectief werkzaam binnen het domein van social practices, ben je klaar voor een volgende stap in je carrière en sta je open voor kritische reflectie op je eigen artistieke praktijk? Zou je er voor openstaan bewoners, kinderen of partners uit de buurt te betrekken bij jouw werk? Ben je geïnteresseerd in het verkennen van de collectie, Depot Boijmans Van Beuningen, en museale praktijken?

  • Vers Beton zoekt een stagiair vanaf september 2024. We begeleiden je om je eigen leerdoelen te halen en zelf journalistieke producties te maken voor Vers Beton.

  • Bekijk alle vacatures