Ga naar de inhoud

Rotterdam wijkt af – laten we dat zo houden — betaald artikel

Dit artikel is voorzien van een blokkade in verband met betaalde toegang, waardoor een gedeelte van de inhoud pas leesbaar is wanneer je bent ingelogd en beschikt over een geldig abonnement.

Essay

Ter ere van de Boekenweek buigt dichter en publicist Frank Keizer zich in dit essay over de literaire en culturele staat van de stad. En die is deplorabel, volgens Keizer. Wat zegt het dat gentrificatie de belangrijkste drijvende kracht is achter de culturele opleving van de stad?

De invloed van gentrificatie op (en van) de Rotterdamse literaire cultuur.
Beeld: Daan Timmer

Vijftien jaar geleden stelde de inmiddels naar Den Haag uitgeweken schrijver Marcel Möring in een opiniestuk in NRC dat Rotterdam niet aantrekkelijk genoeg was voor de cultureel georiënteerde, hoogopgeleide middenklasse. Er waren maar twee fatsoenlijke boekhandels, een concertgebouw, een klein filmhuis en een serieus theater. 

Om de middenklasse aan te trekken of te behouden moest Rotterdam een culturele infrastructuur aanleggen. In een panelgesprek waarbij ook Marco Pastors aanschoof werd onomwonden opgeroepen tot wat toen niet, maar nu wel algemeen als gentrificatie zou worden betiteld. Vijftien jaar later kunnen we vaststellen dat aan de wens van Möring ruim baan is gegeven. De voorbije jaren kwamen er tal van hoogopgeleiden naar Rotterdam en de stad profileert zich, helemaal in de logica van de interstedelijke concurrentie, als een opwindende metropool. Op elke straathoek van Rotterdam word je eraan herinnerd dat je in Rotterdam bent en dat het hier gebeurt. Ook op literair vlak, de stad telt inmiddels meer dan vijftien boekhandels. Alles moet uitstralen dat Rotterdam geen cultureel braakland is, maar het hippe centrum van urban culture in Nederland. Het is een succesvolle PR-campagne, maar achter die façade gaan heel andere werkelijkheden schuil. 

Alles moet uitstralen dat Rotterdam het hippe centrum is van urban culture. Maar achter die façade gaan heel andere werkelijkheden schuil

Het gebrek aan cultuur in Rotterdam heeft diepe historische wortels. Er is waarschijnlijk van oudsher geen stad in Nederland die zo beheerst wordt door handel, bedrijvigheid en industrie als Rotterdam, met de haven als het belangrijkste brandpunt. In een klein land als Nederland moest de stad bovendien het culturele monopolie aan Amsterdam laten, waar een oude gevestigde burgerij bestond die een grote politieke en culturele continuïteit waarborgde, die in Rotterdam ontbrak en die kunstenaars uit het hele land aantrok. 

Rotterdam is daarentegen de stad met het grootste achterland van Nederland. Veel arbeiders die in Rotterdam aankwamen, kwamen rechtstreeks van het platteland, of dat platteland nu in Zeeland, Brabant, Kaapverdië, Suriname of Marokko lag. Het lag niet voor de hand dat uit deze groepen mensen, die volkomen ontworteld in een stedelijk milieu belandden, een cultuur van boeken en schone kunsten zou ontstaan. Hard werken en een beter bestaan opbouwen was het doel. 

Meer dan in Amsterdam werd cultuur met een hoofdletter C in Rotterdam zo als een dure, ‘elitaire’ bovenbouw beschouwd. En doordat Rotterdam een snelle modernisering doormaakte, drukte daar meer nog dan elders de architectuur een grote stempel op de stad. Het is niet overdreven om te stellen dat het geld in Rotterdam in glanzende hoogbouw of ruw beton werd omgezet. 

Al 2 reacties — discussieer mee!

Schrijf hier je reactie

Heb je geen account? Maak hier een gratis reageerdersaccount aan. En bekijk hier de huisregels van dit forum.

Gerelateerde inhoud

Wil je dit soort artikelen blijven lezen?

Vers Beton kan niet bestaan zonder haar leden. Lees onbeperkt artikelen op Vers Beton voor € 7,50 per maand, de eerste maand is gratis.

Misschien vind je dit ook interessant

  • Rotterdam heeft in hiphop haar hart gevonden

    • Kunst en Cultuur

    Stijgende temperaturen, een smeltend ontwakende stad, zoemende terrassen en de muziek van Winne in je oor. ‘Zomerdier’ Jonasz Dekkers heeft de lente in zijn bol. Lees zijn ode aan hiphop en aan Rotterdam in de zomer.

  • Ctrl-P kan niet op tegen het ambacht van de drukkerij

    • Kunst en Cultuur

    Rotterdam is een uitgesproken grafische stad, met street art op de muren en postercampagnes in de straat. Maar wie zet dat eigenlijk allemaal op papier? Abe Minnema ging op zoek naar het verhulde ambacht van de drukkerij.

  • Schrijver Anne Schepers: “Ik wilde van binnenuit laten zien waarom mensen PVV stemmen”

    • Kunst en Cultuur

    Voor de Boekenweek interviewde Vers Beton Anne Schepers over haar boek De daden, een roman die zich afspeelt tegen de achtergrond van het ontstaan van de rellen in de Beverwaard, nadat daar een asielzoekerscentrum wordt aangekondigd.

  • Alle artikelen

De agenda die je aan het denken zet

De leukste vacatures in en om Rotterdam