Bewoners gaan er niet langer voetstoots vanuit dat de overheid het beste met ze voorheeft

Saskia Klaassen – onderzoeksjournalist Rechtvaardige stad

Onrecht en ongelijkheid, Saskia Klaassen brengt het aan het licht. Niet alleen de misstanden zelf, ook wat ze betekenen voor Rotterdammers en wie ervoor verantwoordelijk zijn. En als het kan, de oplossing. Bij Vers Beton is ze redacteur Rechtvaardige stad.

Iedereen is voor de wet gelijk, maar sommige Rotterdammers hebben meer rechten dan andere. Onderzoek van Vers Beton liet de afgelopen jaren zien dat vaak dezelfde groepen worden gemarginaliseerd. Of het nu gaat om preventief surveilleren, de Rotterdamwet of fraudeopsporing in de bijstand, steevast worden de mensen uit kwetsbare wijken geraakt die weinig te besteden hebben en geen toegang tot een advocaat hebben.

Wie arm is en juridische problemen heeft, dreigt terecht te komen in een vicieuze cirkel van ongelijkheid, marginalisatie en nog meer armoede. Maar de stress over boetes, incassokosten, terugvorderingen, hechtenis en huisuitzetting trekt óók een wissel op de gezondheid, het gezinsleven en het welzijn. Dat ontdekte ik samen met collega Sascha Meijer in ons onderzoek naar de heronderzoeken in de bijstand.

Daarin beschreven we hoe bijstandsgerechtigden de afgelopen jaren werden vermorzeld door een gemeente die tienduizenden euro’s van hen terugvorderde op basis van halve bewijzen. Foutjes of vergissingen werden gezien als fraude en grote bedragen werden genadeloos teruggeëist, waardoor bijstandsontvangers nog dieper in de schulden stortten.

Steeds minder betrokken

Deze handelwijze moet haast wel een nadelig effect hebben op het vertrouwen van Rotterdammers in de overheid. Of het nu gaat om de rechter, de gemeentelijke inkomensconsulent of lokale politici op de Coolsingel – bewoners gaan er niet langer voetstoots vanuit dat de overheid het beste met ze voorheeft. 

Ondertussen zien we dat burgers zich steeds minder betrokken voelen bij die overheid. Dat kwam pijnlijk aan het licht bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. Slechts 31% ging naar de stembus, waarmee Rotterdam de laagste opkomst van Nederland had. Het gebrek aan betrokkenheid zagen we datzelfde jaar ook terug in de geringe deelname aan de BurgerTOPZuid van het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ).