Ga naar de inhoud

Hoe extreemrechtse activisten via de Erasmusbrug de media konden bespelen — betaald artikel

Dit artikel is voorzien van een blokkade in verband met betaalde toegang, waardoor een gedeelte van de inhoud pas leesbaar is wanneer je bent ingelogd en beschikt over een geldig abonnement.

Essay

Terwijl de champagnekurken knalden, projecteerde een extreemrechtse groepering de eerste minuten van 2023 racistische leuzen op de Erasmusbrug. Het werd meteen landelijk nieuws en beheerste ook de maanden erna de media. Nigel van Schaik onderzocht hoe een klein groepje neonazi’s de Nederlandse nieuwsmedia zo eenvoudig kon gebruiken voor hun gedachtegoed.

Hoe extreemrechtse activisten via de Erasmusbrug de media konden bespelen
Beeld: Bo Yuan

Het plan leek in het water te vallen. Door de harde wind werd het Nationale Vuurwerk bij de Erasmusbrug een paar uur voor de jaarwisseling van 2023 afgelast. Sommige Rotterdammers waren op dat moment nog wel op de kades te vinden en RTL Nieuws zond een livestream uit van het uitzicht. 

In de eerste minuut van 2023 schoven er woorden over de pyloon van de Erasmusbrug. Ik zal alleen de eerste van de vier leuzen citeren die vanaf de kade met een laser projector op de brug werden geworpen: “Vrolijk blank 2023”. De rest van de tekst was nog racistischer, eindigend in de zogenaamde fourteen words, een internationale strijdkreet van de wit-nationalistische beweging, verzonnen door berucht neonazi en Klu Klux Klan-lid David Lane. Onmiddellijk pikten alle grote nieuwsmedia in Nederland de stunt op en werden de leuzen landelijk nieuws.

Al snel werd duidelijk dat een groep die zichzelf White Lives Matter noemt achter de projecties zat. Als het weer beter was geweest waren de woorden omlijst door de grootste vuurwerkshow van het land, maar die tegenvaller mocht de pret voor WLM niet drukken. Uit gelekte chatgesprekken bleek dat de groep de ochtend van 1 januari door het dolle heen was. 

Het doel van de projecties was via de media racistische retoriek in de Nederlandse huiskamer te krijgen

Journalisten troffen een manifest aan waarin de doelen en middelen van WLM uiteen werden gezet. De groep droomde van een Nederlandse witte etnostaat, met “minstens 99 procent witte mensen” en een einde aan burgerrechten voor mensen van kleur. Om dat te bereiken moesten de leden onbeschaamd racisme in Nederland verder “normaliseren” door “de superioriteit van het witte ras” te benadrukken. Er moest een “raciaal bewustzijn” ontstaan, bereikt door middel van “legale en vredelievende middelen”. Het expliciete doel van de projecties op de Erasmusbrug was hun racistische retoriek via de media in de Nederlandse huiskamer te krijgen, en dat is gelukt. 

Om daadwerkelijk mensen zijn kant op te verleiden, zocht de groep de leuzen zorgvuldig uit. Het is geen toeval dat de leden kozen voor “Vrolijk blank 2023” en niet voor “Alle migranten het land uit”; het moest niet te veel of niet te snel argwaan opwekken. Ook deze strategie was een succes. Op sociale media en onder nieuwsberichten over het incident begonnen lezers zich al snel af te vragen wat er eigenlijk zo racistisch was aan White Lives Matter of het uitsluitend aan witte mensen toewensen van een gelukkig nieuwjaar. Black Lives Matter kon toch ook? Waarom dit dan niet? Het is een begrijpelijke vraag met een simpel antwoord, dat niet door elk nieuwsmedium gegeven werd. 

Het incident op de Erasmusbrug en latere vergelijkbare projecties op andere plekken, leverde WLM in de eerste maanden van 2023 veel media-aandacht op. Veel landelijke en lokale media konden blijkbaar weinig anders dan in de val trappen die WLM voor ze had gezet. De projecties waren nu eenmaal schokkend, spectaculair, en bovendien een directe reactie op een protestbeweging die in voorgaande jaren veel aandacht had gekregen. Over de nieuwswaarde van het verhaal bestond geen twijfel. 

Gerelateerde inhoud

Wil je dit soort artikelen blijven lezen?

Vers Beton kan niet bestaan zonder haar leden. Lees onbeperkt artikelen op Vers Beton voor € 7,50 per maand, de eerste maand is gratis.

Misschien vind je dit ook interessant

  • Studentenprotest EUR: “Dit is leuk voor de solidariteit, maar doet natuurlijk niet echt iets”

    • Politiek

    Eén dag voor het aangekondigde studentenprotest bij de Erasmus Universiteit Rotterdam, besluit de driehoek de universiteit te sluiten. Ontheemd moeten de studenten op zoek naar een nieuwe protestlocatie. Romy van Dijk ging mee en werd vooral geconfronteerd met een slechte organisatie.

  • Pastors op het pluche? “Het is geen verbinder”

    • Politiek

    Nu de deadline van de formatie met rasse schreden nadert, moet Geert Wilders op zoek naar vertegenwoordigers van de PVV in een nieuw radicaal-rechts kabinet. Marco Pastors wordt vaak genoemd als kandidaat voor het Torentje of een ministerspost. Wie is Pastors en wat heeft hij bereikt in Rotterdam? Een profiel.

  • Wat doet een burgemeester eigenlijk? Vijf misvattingen rechtgezet

    • Politiek

    Wie zou er momenteel met lichte hartkloppingen op zijn of haar toetsenbord een cv zitten tikken? Maandag 13 mei sluit de vacature voor de nieuwe burgemeester van Rotterdam. Dan begint de zoektocht naar Aboutalebs vervanger. Maar wat doet een burgemeester eigenlijk? En welke kwaliteiten moet hij of zij hebben?

  • Alle artikelen

De agenda die je aan het denken zet

  • Rouwpatronen, informele vormen en verrassingen uit onverwachte hoeken. Op woensdagavond 5 juni staat in het Journalistiek Eetcafé het afscheid nemen centraal met meesterinterviewer en schrijver Frénk van der Linden. In deze vijfde editie wordt er in het wijkrestaurant de Carnisser Keuken besproken wat ons verbindt en onderscheidt, hoe het verlies van een dierbare ons leven kan beïnvloeden en hoe we dat vormgeven.

    Venue: De Carnisser Keuken
    Datum:
  • Tijdens deze publieke bijeenkomst wordt onder leiding van moderator Ferrie Weeda uitgebreid stil gestaan bij de 10 actiepunten en gaan publiek en experts in gesprek over aanscherping en concretisering van de actieagenda.

    Venue: Henket-paviljoen (Ingang via het Melkkoppad)
    Datum:
  • Ook dit jaar organiseert AIR-Architectuur Instituut Rotterdam een bijzondere filmavond op een unieke locatie in het festivalhart.

    Venue: Henket-paviljoen (Ingang via het Melkkoppad)
    Datum:
  • Bekijk de agenda

De leukste vacatures in en om Rotterdam

  • Als adviseur werk je samen met (communities van) ervaringsdeskundigen en informele organisaties die dicht bij bewoners staan. Dit netwerk is de basis van Warm Rotterdam. Je onderhoudt, versterkt dit netwerk en bouwt het verder uit. Je haalt ervaringen en kennis op en vertaalt dat, met het team, naar concrete acties of projecten. Op deze manier geeft Warm Rotterdam een stem aan mensen in armoede, bundelt hun kennis en adresseert en agendeert dit bij bestuur & politiek, beïnvloedt beleid en spreekt bedrijven aan op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid bij de aanpak van armoede. 

  • Ben jij een kunstenaar of kunstcollectief werkzaam binnen het domein van social practices, ben je klaar voor een volgende stap in je carrière en sta je open voor kritische reflectie op je eigen artistieke praktijk? Zou je er voor openstaan bewoners, kinderen of partners uit de buurt te betrekken bij jouw werk? Ben je geïnteresseerd in het verkennen van de collectie, Depot Boijmans Van Beuningen, en museale praktijken?

  • Vers Beton zoekt een stagiair vanaf september 2024. We begeleiden je om je eigen leerdoelen te halen en zelf journalistieke producties te maken voor Vers Beton.

  • Bekijk alle vacatures