Mariabeelden in een seksshop, Karel Appel in een pretpark: Charlois opent haar deuren tijdens Art Rotterdam

Talk of the Town

Art Rotterdam vindt dit jaar voor het eerst plaats in Ahoy. Maar er gebeurt meer kunstzinnigs op Zuid in het weekend van 28 tot 30 maart, zoals festival Het Zuid Manifest: I love Carlos in Charlois, waar je in een autogarage of bloemenstal kunst aantreft die normaal aan de witte muren van culturele instituten hangt. Het festival toont daarmee niet alleen kunst, maar ook de wijk.

Hebben we kunst nodig om goed te kunnen kijken naar onze omgeving? Dat vraag ik me weleens af. De Rotterdamse architectuur die volop in de spotlight staat, onderscheidt zich door de extreme hoogtes waarin wordt gebouwd en door de spiegelende en verchroomde afwerking van het ontwerp. Hoe leren we weer goed naar onze leefomgeving kijken, ook als deze niet om onze aandacht schreeuwt? Of als we daar misschien al jaren onbewust aan voorbijgingen?

Met die vragen in mijn achterhoofd ga ik naar Maziar Afrassiabi, die in 2015 Rib oprichtte, een kunstruimte in het hart van de wijk Charlois. Dit weekend organiseert hij met zijn team Het Zuid Manifest: I love Carlos, een kunstfestival dat niet alleen kunst laat zien, maar ook de buurt. Want I love Carlos speelt zich door heel Charlois af, onder andere in erotheek De Barones, bij de toegangspoorten van de Maastunnel en zelfs Attractiepark Rotterdam van Hennie van der Most gaat een weekend open.

Rib is met haar grote witte ruimte een soort spaceship in de buurt, ‘Het Zuid Manifest’ gaat over het openbreken daarvan

Een week voorafgaand aan het kunstfestival spreek ik met Afrassiabi af. Hij stelt voor om het interview vooral niet te beperken tot een gesprek in de galerie, maar de wijk in te trekken. Wanneer ik me bij Rib meld, wordt snel duidelijk waarom. Voor de galerie zit Afrassiabi op een bankje, in gesprek met voorbijgangers. “Rib is met haar grote witte ruimte een soort spaceship in de buurt, Het Zuid Manifest gaat juist over het openbreken daarvan.”

Als we aan onze wandeling beginnen, vertelt hij over het ontstaan van kunstfestival I love Carlos, dat zijn naam ontleent aan een promotieposter met de tekst ‘I love Charlois’ waarvan de letters ‘h’ en ‘i’ waren doorgekrast. “We benaderden ondernemers in de buurt of ze mee wilden doen, mensen die ik al jarenlang ken”, begint Afrassiabi, terwijl we langs de bloemenwinkel lopen die straks kunstwerken tussen de tulpen zal tonen, op weg naar erotheek De Barones. “Die ondernemers verbond ik aan kunstenaars, die ik ken uit de formele kunstwereld.” 

Middeleeuwse Mariabeelden

In de erotheek worden we ontvangen door Barones Soraina. De vitrines die normaal gesproken erotische producten tonen, zijn komend weekend het thuis van Mariabeelden uit de middeleeuwen afkomstig van Archeologie Rotterdam. Als Afrassiabi vraagt naar Soraina’s verwachtingen van het festival, begint ze spontaan haar winkel te herinrichten: “Ik heb het al helemaal bedacht en trouwens, ik ga hierna door met exposeren.” Er verschijnt een glimlach op het gezicht van Afrassiabi en hij vraagt: “We hebben wel al een plan voor de indeling hè?”, terwijl de Barones haar ideeën deelt. “Ik ben ook een kunstenaar hè, daar hoef je niet afgestudeerd voor te zijn.”

Het Zuid Manifest gaat over vertrouwen tussen de kunstwereld, die zich voornamelijk bevindt op exclusieve evenementen, en de leefomgeving van iedereen. “Vaak zijn sociaal geëngageerde kunstprojecten aangepast aan de verwachting van wat bezoekers of buurtbewoners willen”, analyseert Afrassiabi de projecten die hij in Charlois voorbij ziet komen. “Het Zuid Manifest gaat over het tegenovergestelde, wij vullen niets voor iemand anders in. We laten iedereen in z’n waarde.” 

Attractiepark Rotterdam

Zo ook Hennie van der Most, de man achter een van de grootste vraagtekens van onze stad: Attractiepark Rotterdam, het pretpark aan de Maas. Dat opent dit weekend speciaal haar deuren − weliswaar niet om gebruik te maken van de attracties, maar om kunstwerken van onder anderen Karel Appel te tonen, gecureerd door Afrassiabi: “Ik zie Hennie ook als een kunstenaar. Enkele politieke partijen willen er een broedplaats openen, maar dat is een inbreuk op de visie van Hennie die met het uitstel van de opening een ander ritme vertegenwoordigt, dan het snelle en effectieve van de stad.”

I love Carlos representeert de trots op de mensen en de leefomgeving van Charlois

I love Carlos representeert daarmee de trots op de mensen en de leefomgeving van Charlois, in de vorm zoals het was, zoals het is en zoals het in de toekomst zal zijn. Met het eerste Zuid Manifest nodigen de vele deelnemende partijen iedereen uit om in Charlois kunst te komen kijken, en vooral ook naar binnen te stappen bij de uiteenlopende ondernemingen in de buurt. De kunstwerken claimen de aandacht die we normaal gesproken schenken aan muren van culturele instituten, en bieden daarmee ook aandacht aan de locaties.

De samenstelling van de kunstwerken – die waarschijnlijk anders in musea of galeries geëxposeerd zouden zijn – en de locaties is generatief: “We exposeren werk waarmee iets nieuws kan ontstaan, het is kunst die een relatie aangaat met de bezoeker en haar plek, of iemand nou wel of niet voor het festival komt.” Zo wordt het openingsfeest op vrijdagavond in het Subway Pool Café gehouden, een drukbezochte plek in een beeldschoon oud filmtheater. “Daar is plek voor het publiek dat er altijd komt, samen met de bezoekers van ons kunstfestival”,  sluit Afrassiabi in stijl af. “En dan gaan we zien wat er ontstaat.”