Het Rotterdamse straatbeeld is kryptonite voor racisten   — betaald artikel

Al één reactie — discussieer mee!

• Fortuyn On Hollands’, nee toch?

  De achtdelige serie ‘Fortuyn on Hollands’, is een hele zit. Elke aflevering minimaal een uur. Maar zeer de moeite waard.
  Het geeft goed en soms beklemmend de sfeer weer van de situatie van zo’n dertig jaar geleden. Er zitten ook beelden in van de Afrikaander rellen, maar die waren van de vorige ‘immigratie toestand’. In 1972, toen er een week lang vooral Turkse pensions werden aangevallen. Het leidde tot een besluit in de Rotterdamse gemeenteraad dat er maar maximaal 5% buitenlanders (incl. Surinamers en Antillianen) in een wijk mochten worden gehuisvest. Met 25 tegen 10 stemmen aangenomen (VVD tegen), het besluit werd in 1974 vernietigd. Op initiatief van het VVD-gemeenteraadslid Baggerman kwam er wel een Pensionverordening, waarbij de schandalige huisvesting van de toenmalige gastarbeiders werd verbeterd. Gastarbeiders die vooral aangetrokken werden om delen van de verlieslijdende textiel- en metaalindustrie (scheepswerven) in leven te houden, hetgeen niet lukte.

  Taboes
  Fortuyn was toen nog niet in het politieke beeld. In de jaren negentig was het Frits Bolkestein die als VVD-leider het falende vreemdelingenbeleid en de problemen van de ‘multiculturele samenleving’ aan de orde stelde. Het werd hem door een groot deel van de politieke wereld niet in dank afgenomen. Het woord ‘onderbuik’ kwam in de mode. Een taboe was geboren.

  Migratie als probleem
  De problemen waren er wel en bleven er. Problemen van een te grote instroom van buitenlanders van buiten Europa, met een andere culturele achtergrond en een ander geloof. De politieke meerderheid had het over integratie. Die veelal niet lukte. Over onderwijs in de eigen cultuur en taal, hetgeen de integratie niet bevorderde. Je aanpassen, was niet het eerste waaraan werd gedacht. De instroom concentreerde zich vooral in de oude wijken van de grote steden. Waarbij vreemdelingen elkaar opzochten en daar in hun eigen wereld woonden, met toen nog de noodzaak van satellietontvangers die op grote schaal de balkons vulden. De migratie was niet alleen een immigratie maar ook een emigratie probleem. Veel inwoners verhuisden uit de stad naar dorpen en steden in de omgeving. In Rotterdam kwam in een jaar 10% van de bevolking naar de stad en gingen er 10% naar buiten. Globaal: armen erin en wat rijkeren eruit. Pas in de jaren ’70 kwam de stadsvernieuwing op gang. Met PvdA wethouder Van der Ploeg als grote aanjager in 1974-1978. De stad was op veel plekken ernstig verkrot, de armoe was op veel plekken te ruiken. Maar het was te laat, het ging niet snel genoeg. Met ‘bouwen voor de buurt’, 100% ‘sociaal’, waren de kosten hoog maar de kwaliteit gering. Mogelijkheden voor de doorgroeiers in een wijk kwamen er niet.

  Problemen blijven
  De problemen in de oude buurten bleven, nog verhevigd door de drugsproblematiek, die zich daar concentreerde. De vervuiling nam toe. Illegale bewoning nam een grote omvang aan. De cijfers van de Burgerlijke stand klopten helemaal niet, hetgeen werd ontkend. In de Dordtselaan bleek meer dan de helft van de bewoning illegaal. De verantwoordelijke bestuurders deden wel hun best. Met heel veel projecten, met weinig succes, zo stelde de ‘Visitatiecommissie grote Steden’ vast. Heroïne prostitutie werd gefaciliteerd, met veel projecten die vooral neerkwamen op het uitdelen van soep. In het openbaar vervoer betaalde meer dan de helft niet, terwijl het officieel om maar een procenten ging. Controles werden op Radio Rijnmond aangekondigd.

  In 2001 was Rotterdam Culturele Hoofstad van Europa, dat was een groot feest voor een deel van de stad. Maar de stad was op vele plekken verloederd.

  Puinhopen en aanslagen
  Vanaf eind jaren negentig stelde Fortuyn op nogal agressieve wijze het falen van het bestuur aan de orde, ‘de puinhopen van acht jaar Paars’ (2002), na eerdere scherpe opmerkingen over het falend immigratiebeleid en de gevaren van de islamitische cultuur en geloof.
  Op 9-11-2001 de islamitisch terroristische aanslagen op o.a. de New Yorkse WTC torens met duizenden doden. Dat waren niet de eerste en ook niet de laatste aanslagen.

  Fortuyn kreeg de politieke wind mee. Met veel, heel veel media-aandacht. Sørensen was zo slim om de naam Leefbaar Rotterdam te claimen en Fortuyn als lijsttrekker te strikken. De andere partijen waren voor Fortuyn geen partij. Zijn debattechniek was onconventioneel, de standpunten van Leefbaar Rotterdam nogal vreemd (woningen op Maasvlakte, geen nieuw CS, grenzen dicht).

  Rascist?
  Vooral ter linkerzijde werd Fortuyn neergezet als racist, die alle mohammedanen het land uit wilde zetten. Dat was niet juist en het kon Fortuyn ook helemaal niet stoppen. Ook niet in de oude wijken. Maar het wakkerde wel de angst aan onder een deel van de allochtone bevolking. Met als dieptepunt een PvdA lijsttrekker die na de verkiezingen in 2002 vertelde, dat een kind van een Marokkaan had gevraagd of ze na de overwinning van Fortuyn nog wel in Nederland mocht blijven.
  Het negeren van de problemen, het niet aan de orde willen stellen, was juist de reden om de ‘gevestigde’ partijen de rug toe te keren. Terwijl de ‘puinhopen van paars’ wel tot een ongekende welvaart had geleid. Voor een groot deel van de bevolking en een groot deel van het land. Maar dat deel zag de problemen ook wel. Maar ‘daar mocht je niet over praten’, dan was je een ‘racist’ zo niet een ‘fascist’. Deze benadering heeft het succes voor Fortuyn vergroot.

  Gemeenteraadsverkiezing Rotterdam 2002
  In zetels was de VVD de grote verliezer: van 9 naar 4 raadszetels. De SP procentueel het grootste verlies, van 4 naar 1. De PvdA van 15 naar 11. En Leefbaar met 17 zetels de grootste partij. Fortuyn deed een briljante zet door de VVD en het CDA elk twee wethoudersposten toe te zeggen. Daardoor werd de sfeer al snel beter. En kwam er voor het eerst na de oorlog een College zonder de PvdA. Wel wat anders dan in 1974 en 1978 toen de PvdA alleen het College vormde.

  Verbittering van links
  Ter linkerzijde bleef na 2002 de sfeer verbitterd. Hoe kan het nu dat de kiezers hen in de steek hadden gelaten. Leefbaar Rotterdam hakte er ook flik op los. Dat alles onder zwarte tijden na de moord op Fortuyn op 6 mei 2002, gevolgd door de moord op Theo van Gogh in november 2004, met een bedreiging van Ayaan Hirsi Ali.

  Benoemen en aanpakken
  Ondanks alles werden er bijzondere besluiten genomen, met tegenwerking van links:
  . de Keileweg met heroïne prostitutie gesloten, zonder dat er sprake was van een waterbedeffect,
  . sterkere aanpak van de veiligheid,
  . betere controle van de bevolkingsboekhouding
  . gedeeltelijke afschaffing van de erfpacht als leidend gronduitgiftesysteem, dat Rotterdam in een slechte concurrentiepositie met de omgeving had gebracht,
  . meer differentiatie in de woningbouw,
  .verzelfstandiging van de RET, hetgeen leidde tot meer kwaliteit,
  .verzelfstandiging van het Havenbedrijf, met een deelname van het Rijk, waardoor de Tweede Maasvlakte kon worden aangelegd,
  . discussieavonden over de Islam, voor het eerst,
  . de Rotterdamwet, waardoor speciale matregelen in moeilijke wijken konden worden genomen en er landelijke erkenning van de problemen kwam.
  . vanwege de vervuiling, het illegaal reizen en de onveiligheid, kwam er een conducteur op elke tram en metro.
  . een nieuw haalbaar Centraal Station, zonder extravagantie als ‘champagneglazen’.
  . bedelen werd verboden.

  Om maar een paar punten te noemen.
  Het kon en kan dus wel. Problemen niet ontkennen, maar benoemen en aanpakken.
  Laten we hopen dat dit niet on Hollands is.

  George van Gent
  VVD gemeenteraadslid Rotterdam
  1974-1977
  1982-1986
  2002-2006
  2010-2014

  Hoek van Holland, 25 november 2025

  Login om te reageren